ارزیابی کیفی توصیفی و ارزیابی سنتی هر کدام شیوه‌ها و اهداف خاص خود را دارند و در شرایط مختلف به کار می‌روند. در زیر به تفاوت‌های کلیدی این دو نوع ارزشیابی اشاره می‌شود:

هدف ارزیابی:

کیفی توصیفی: هدف اصلی این نوع ارزشیابی، درک عمیق‌تری از فرآیند یادگیری و توانمندی‌های دانش‌آموزان است. این ارزشیابی بیشتر به شناسایی نقاط قوت و ضعف و ارائه بازخورد برای بهبود یادگیری متمرکز است.

سنتی: این نوع ارزشیابی عمدتاً برای سنجش میزان یادگیری دانش‌آموزان از طریق آزمون‌ها و امتحانات استاندارد طراحی می‌شود. هدف معمولاً ارزیابی نمره‌ای و مقایسه‌ای است.

روش‌ها و ابزارها:

کیفی توصیفی: در این روش از ابزارهایی مانند مشاهده، مصاحبه، پرسش‌نامه‌های باز و سجلات یادگیری استفاده می‌شود. این ابزارها به معلمان کمک می‌کند تا اطلاعات عمیق‌تری از توانمندی‌ها و نگرش‌های دانش‌آموزان به دست آورند.

سنتی: نمره‌ دهی بر اساس امتحانات کتبی، تست‌ها وآزمون‌های چندگزینه‌ای متداول‌ترین روش‌ها هستند. این ابزارها معمولاً به صورت کمی ارزیابی می‌شوند و تمرکز اصلی بر روی کسب نمره است.

نوع داده‌ها:

کیفی توصیفی: داده‌های به‌دست‌آمده معمولاً کیفی و توصیفی هستند، که به تجزیه و تحلیل عمیق‌تری نیاز دارند و به تفکر نقدی و تحلیل متکی هستند.

سنتی: داده‌ها به صورت کمی و عددی ارائه می‌شوند که به راحتی قابل مقایسه و تحلیل هستند.

زمان و انعطاف‌پذیری:

کیفی توصیفی: این نوع ارزشیابی معمولاً زمان بیشتری می‌طلبد و انعطاف بیشتری در روش‌ها و نتایج دارد، چرا که بر بازخورد و بهبود مستمر تأکید دارد.

سنتی: معمولاً مقطعی و زمانی مشخص را در بر می‌گیرد و نتایج آن به صورت سریع‌تری مشخص می‌شود.

نقش معلم و دانش‌آموز:

کیفی توصیفی: معلم به عنوان راهنما و تسهیلگر یادگیری عمل می‌کند و دانش‌آموزان در فرآیند یادگیری فعال‌تر و مشارکت‌کنند‌ه‌تر هستنداین نوع ارزشیابی فضایی را برای یادگیری مشارکتی و تبادل نظر میان دانش‌آموزان فراهم می‌آورد.

سنتی: در این نوع ارزشیابی، معلم معمولاً به عنوان ارزیاب عمل کرده و وظیفه‌اش نمره‌دهی به دانش‌آموزان است. در اینجا، نقش دانش‌آموزان بیشتر به عنوان گیرندگان اطلاعات و نمرات محدود می‌شود.

با توجه به این تفاوت‌ها، انتخاب بین این دو نوع ارزشیابی به نیازها، اهداف آموزشی و شرایط یادگیری وابسته است.