اشتباهات رایج در طراحی آزمون ها
🟢چکیده🟢
طراحی آزمونهای استاندارد و معتبر یکی از مهمترین مراحل در فرآیند ارزشیابی است که نقش تعیینکنندهای در سنجش صحیح و منصفانه مهارتها و دانش افراد دارد. در این مقاله، به تحلیل اشتباهات رایج در طراحی آزمونها پرداخته شده است و راهکارهای عملی برای جلوگیری و اصلاح این اشتباهات ارائه میشود. هدف نهایی این مقاله، بهبود کیفیت و اعتبار آزمونها جهت رسیدن به ارزیابیهای دقیق و عادلانه است.
🟢مقدمه🟢
آزمونها ابزارهای مهم در ارزیابی علمی، آموزشی و حرفهای هستند که کمک میکنند تا سطح دانش، مهارت و توانایی فرد یا گروه مورد ارزیابی قرار گیرد. طراحی صحیح آزمون نیازمند رعایت اصول استاندارد و علمی است تا نتایج بهدستآمده صحیح و قابل اعتماد باشند. اما متأسفانه، در فرآیند طراحی آزمونها، اغلب اشتباهاتی رخ میدهد که میتواند منجر به نادرستی در نتایج و تصمیمگیریهای اشتباه شود. شناخت و رفع این اشتباهات ضروری است برای افزایش اعتبار و صحت آزمونها.
۱. عدم تعیین هدفهای مشخص
یکی از نخستین اشتباهات در طراحی آزمون، نبود تعریف دقیق و واضح از هدفهای آزمون است. بدون تعیین اهداف مشخص، سوالات نمیتوانند مرتبط، هدفمند و سنجشپذیر باشند. نیاز است که پس از تعیین اهداف کلی، هدفهای جزئی و عملیاتی نیز مشخص شوند.
۲. طراحی سوالات ناقص یا مبهم
سوالات باید کاملاً واضح، دقیق و بدون ابهام طراحی شوند. سوالات مبهم معمولاً سبب سردرگمی شرکتکنندگان میشوند و نتایج نادرستی را ایجاد میکنند. استفاده از زبان ساده و مناسب با سطح شرکتکنندگان، رعایت قالب استاندارد سوالات، و تمرین در طراحی سوالات از راهکارهای مهم است.
۳. تمرکز بیش از حد بر نوع خاصی از سوالات
تمرکز بیشازحد بر سوالات چهار گزینهای یا تشریحی، بدون تنوع در انواع سوالات، ممکن است تنوع مهارتها و دانش فرد را کاهش دهد. بهتر است از ترکیبی از انواع سوالات مانند چند گزینهای، جای خالی، پاسخ کوتاه و سوالات تحلیلی بهره گرفت.
۴. نادیده گرفتن ارزیابی قابلیت آزمون
یکی از نکات مهم در طراحی آزمون، بررسی قابلیت و اعتبار سوالات است. سوالات باید بر اساس معیارهای استاندارد ساخته شده و قابلیت تشخیص سطح مهارت فرد را داشته باشند. آزمایش اولیه (پایلوت) قبل از اجرای نهایی کمک میکند تا سوالات اصلاح شوند.
۵. عدم تعادل در دشواری سوالات
آزمون باید شامل سوالاتی در سطوح دشواری مختلف باشد تا بتواند معیاری مناسب برای سنجش تواناییهای مختلف افراد باشد. سوالات بیش از حد آسان یا سخت، نتیجهگیری نادرست را به همراه دارد و اعتبار آزمون کاهش مییابد.
۶. فقدان راهنمایی و دستورالعملهای مناسب
عدم ارائه دستورالعملهای واضح و کامل به شرکتکنندگان، ممکن است با نارسایی در فهم سوال یا روش پاسخدهی، منجر به نتایج ناعادلانه شود. راهنماها باید ساده، واضح و شامل نکات مهم باشد.
۷. نادیده گرفتن ارزیابی پساز آزمون و اصلاح آن
پس از اجرا، ارزیابی نتایج و تحلیل پاسخها ضرروی است. بازنگری سوالات و رفع اشکالات، به فهم مشکلات احتمالی و بهبود فرآیند طراحی کمک میکند.
🟢راهکارهای پیشگیری و بهبود طراحی آزمونها🟢
- مشخص کردن اهداف دقیق و عملیاتی: قبل از طراحی سوالات، اهداف کلی و جزئی مشخص شوند.
- استفاده از نمونه سوالات معتبر: بهرهگیری از منابع معتبر و نمونههای سابق.
- طراحی سوالات با زبان ساده و قابل فهم:تمرکز بر سادگی و شفافیت سوالات.
- اشاعه تنوع در نوع سوالات: بهرهگیری از روشهای مختلف ارزیابی.
- پایلوت و ارزیابی اولیه سوالات: اجرای آزمون آزمایشی برای اصلاح سوالات مشکلدار.
- تعیین سطوح دشواری: شامل سوالات آسان، متوسط و دشوار در آزمون.
- تدوین راهنمای آزمون:ارائه دستورالعملهای کامل به شرکتکنندگان.
- بازنگری و اصلاح مستمر:ارزیابی نتایج و بهروزرسانی سوالات.
🟢نتیجهگیری🟢
طراحی آزمونهای معتبر نیازمند رعایت اصول علمی، دقت و ممارست است. شناخت اشتباهات رایج و اتخاذ راهکارهای مناسب میتواند به بهبود کیفیت آزمونها کمک کند و نتایج ارزشیابی را معتبرتر و قابل اعتمادتر سازد. توسعه فرآیندهای کیفیتسنجی و نظارت مداوم بر طراحی سوالات، کلید ارتقاء کارایی و اعتبار آزمونها است.
تاثیر بازدید از مدارس موفق
🟢 مقدمه🟢
در دنیای آموزش و پرورش، شیوههای مختلفی برای بهبود کیفیت تعلیم و تربیت و ارتقاء سطح كیفی مدارس مورد استفاده قرار میگیرد. یکی از این شیوهها، بازدید مدیران، معلمان و دانشآموزان از مدارس موفق است. این بازدیدها به منظور الگوگیری، بهبود فرآیندهای آموزشی و ایجاد انگیزه در مدارس دیگر انجام میشود. در این تحقیق، به بررسی اثرات مثبت و موانع احتمالی این نوع بازدید و همچنین راهکارهای بهرهبرداری مؤثر از آن پرداخته شده است.
🟢تعریف مدارس موفق🟢
مدارس موفق مدارس آن دسته از مؤسسات آموزشی هستند که در هدایت دانشآموزان، نتایج تحصیلی، فعالیتهای فرهنگی، فناوری و مدیریت آموزش، شناخته شده و برتر هستند. این مدارس معمولاً ویژگیهایی مانند داشتن برنامههای درسی منسجم، محیط انگیزشی، کادر آموزشی مجرب و تجهیزات بهروز را دارا هستند.
🟢اهمیت بازدید از مدارس موفق🟢
بازدید از مدارس موفق به عنوان یک ابزار یادگیری و تبادل تجربیات در حوزه آموزش، نقش مهمی در توسعه کیفیت آموزش دارد. این برنامهها فرصتی برای مشاهده عملی راهکارهای موفق، بهره مندی از تجربیات دیگران و انتقال بهترین شیوهها به مدارس دیگر است.
🟢تأثیرات مثبت بازدید از مدارس موفق🟢
1. ارتقاء کیفیت آموزشی
مدارس بازدیدکننده میتوانند روشهای نوین تدریس، مدیریتی و سازماندهی را مشاهده و در سیستم خود پیاده کنند. این امر باعث بهبود کیفیت فرآیند یادگیری و انگیزش معلمان و دانشآموزان میشود.
2. الهامبخشی و انگیزش
دیدن نمونههای موفق و امکانات پیشرفته، انگیزه مدیران و معلمان را برای ارتقاء سطح عملکرد بالا میبرد و آنها را ترغیب میکند که نوآوریهای بیشتری در فرآیند آموزش به کار گیرند.
3. تبادل تجربیات
بازدیدها فرصت مناسبی برای تبادل تجربیات و دانش است که میتواند منجر به ایجاد روشهای جدید و بهبود استراتژیهای آموزشی شود.
4. تقویت همبستگی و شبکهسازی
این سفرها، روابط میان مدارس و نهادهای آموزشی را تقویت میکنند و فضای همکاری و همفکری را توسعه میدهند.
5. ارتقاء روحیه سازمانی
مشاهده دستاوردها و شناخت فرصتها و چالشهای دیگر مدارس، روحیه تیمی و انگیزهی کارکنان مدارس هدف را افزایش میدهد.
🟢موانع و چالشها🟢
با وجود فواید بسیاری، برخی موانع بر سر راه بهرهبرداری مؤثر از بازدیدها وجود دارد:
- عدم برنامهریزی منسجم و مشخص
- ناتوانی در ترویج تغییرات پس از بازدید
- هزینههای مالی و زمانی زیاد
- تفاوت در شرایط فرهنگی و منابع میان مدارس
- عدم همراهی و پشتیبانی لازم از مدیران و نهادهای مربوطه
🟢راهکارهای مؤثر برای بهرهبرداری بهتر🟢
- تعیین هدفهای مشخص و جهتدار قبل از بازدید
- برنامهریزی دقیق و ثبت تجربیات در قالب گزارشها و کارگاهها
- ایجاد فضای ارزیابی و پیگیری پس از بازدید برای بهکارگیری روشهای جدید
- تضمین حمایت مدیریتی و سازمانی در راستای پیادهسازی تغییرات
- استفاده از فناوری برای انتقال تجربه و آموزش پسا-بازدید
🟢نتیجهگیری🟢
بازدید از مدارس موفق میتواند نقش بسزایی در بهبود فرآیند آموزش و ارتقاء سطح کیفیت مدارس ایفا کند. این فعالیت باید با برنامهریزی دقیق، هدفمند و همراه با پشتیبانی مناسب انجام گیرد تا حداکثر بهرهوری را داشته باشد. آموزش و پرورش با بهرهگیری مناسب از تجربیات موفق دیگر مدارس، قادر است محیطهای آموزشی بهتر، اثربخشتر و انگیزهبخشتری را برای همه ذینفعان فراهم آورد.
سواد علمی معلمان
🟢 مقدمه🟢
سواد علمی معلمان یکی از عوامل کلیدی در تضمین کیفیت آموزش و یادگیری در مدارس است. معلمان با سطح بالای سواد علمی قادرند مفاهیم پیچیده را به شکل مؤثر تبیین کرده، دانشآموزان را در مسیر توسعه مهارتهای علمی و تفکر انتقادی هدایت کنند و نقش مهمی در ارتقاء سطح علمی جامعه ایفا نمایند. در این تحقیق، به بررسی مفهوم سواد علمی معلمان، اهمیت آن، عوامل مؤثر بر توسعه آن، و راهکارهای ارتقاء آن پرداخته میشود.
🟢تعریف سواد علمی معلمان🟢
سواد علمی به توانایی فرد در درک مفاهیم، اصول، و فرآیندهای علمیاست که او را قادر میسازد علم را نه تنها به عنوان مجموعهای از دانش، بلکه به عنوان روشی برای حل مسئله و تفکر انتقادی فهم کند. بنابراین، سواد علمی معلمان به توانایی آنان در انتقال این مفاهیم و روشها به دانشآموزان و نیز کاربرد آن در تدریس اشاره دارد.
🟢 اهمیت سواد علمی معلمان🟢
1. ارتقا کیفیت آموزش:
معلمانی با سواد علمی قوى قادرند مفاهیم را به شکلی ساده و قابل فهم منتقل کنند و اشکالات مفهومی دانشآموزان را برطرف نمایند.
2. تشویق تفکر انتقادی و علمی در دانشآموزان:
این معلمان نقش الگو را در تفکر منطقی، پژوهشگری، و منطقسنجی ایفا میکنند.
3. توسعه مهارتهای علمی در دانشآموزان:
توانایی برقراری رابطه میان مفاهیم علمی و زندگی روزمره برای دانشآموزان اهمیت دارد.
4. پیشرفت علمی و فناوری کشور:
معلمان با سواد علمی بالا، میتوانند نسل آینده را برای ورود به جامعه علمی آماده کنند.
🟢🟢 عوامل مؤثر بر سواد علمی معلمان🟢🟢
- تحصیلات و آموزشهای تخصصی:
دانشآموختگان رشتههای علمی و کسب دورههای تخصصی در حوزه علم، سازگاری بیشتری با مفاهیم علمی دارند.
- تجربه آموزشی و فعالیتهای پژوهشی: مدرسین با تجربه و مشارکت در پژوهشهای علمی، سطح سواد علمی خود را ارتقا میدهند.
- استفاده از فناوریهای نوین آموزشی: بهرهگیری از ابزارهای دیجیتال و فناوریهای آموزشی، توانایی معلمان در انتقال مفاهیم علمی را افزایش میدهد.
- پایبندی به آموزش مداوم: آموزشهای ضمن خدمت و برنامههای توسعه حرفهای از عوامل مهم در افزایش سواد علمی معلمان است.
- عوامل فردی و انگیزشی: علاقه، انگیزه، و نگرش مثبت نسبت به علم و آموزش نقش مهمی در توسعه سواد علمی دارد.
🟢چالشها و موانع توسعه سواد علمی معلمان🟢
- کمبود آموزشهای مداوم و بهروزرسانی در حوزه علم و فناوری.
- ضعف زیرساختهای فناوری و امکانات آموزشی در برخی مدارس.
- محدودیت زمانی و منابع دربرنامههای توسعه حرفهای معلمان.
- نگرش منفی یا عدم اعتماد به تواناییهای علمی خود، که میتواند مانع از ارتقاء سواد علمی شود.
- عدم هماهنگی میان سیاستهای آموزشی و نیازهای واقعی معلمان و مدارس.
🟢راهکارهای ارتقاء سواد علمی معلمان🟢
1. برنامهریزی برای آموزش مداوم و مستمر:
برگزاری دورههای تخصصی و کارگاههای علمی-آموزشی.
2. توسعه و ترویج فرهنگ پژوهشگری:
تشویق معلمان به پژوهش و مشارکت در پروژههای علمی.
3. استفاده از فناوریهای نوین:
بهرهگیری گسترده از سامانههای آموزش آنلاین، شبیهسازها، و ابزارهای دیجیتال در فرآیند آموزش.
4. پشتیبانی سازمانی و سیاستگذاری مناسب:
توسعه سیاستهای حمایتی و تشویقی در نظام آموزش و پرورش.
5. ایجاد انگیزه و اعتماد به نفس در معلمان:
برنامههای ارتقاء روحیه و انگیزش معلمان در حوزه علمی.
6. هدفمند کردن آموزشهای ضمن خدمت:
تمرکز بر نیازهای واقعی معلمان در حوزه مفاهیم علمی و فناوری.
نتیجهگیری
سواد علمی معلمان نقش حیاتی در فرآیند آموزش و پرورش دارد و تاثیر مستقیم بر کیفیت یادگیری دانشآموزان و توسعه علمی کشور دارد. برای تقویت این مهارت، نیازمند سیاستگذاریهای مستمر، ارتقاء زیرساختها، و بهرهگیری از روشهای نوین آموزش هستیم. با فراهم کردن فرصتهای آموزشی مناسب و ارتقاء انگیزه معلمان، میتوان سطح سواد علمی مدارس و در نهایت، سطح علمی جامعه را ارتقاء داد.
تدریس تاریخ با کمک فیلم و مستند سازی
🟢مقدمه🟢
تاریخنگاری و آموزش تاریخ همواره جزو مهمترین حوزههای آموزش در سطوح مختلف تحصیلی بوده است. روشهای تدریس تاریخی با توجه به نیازهای جامعه و فنآوریهای نوین در حال تحول است. یکی از این روشها، استفاده از فیلمها و مستندها در فرآیند آموزش است که میتواند جذابیت یادگیری را افزایش دهد و فهم عمیقتری از رویدادهای تاریخی فراهم آورد.
🟢اهمیت استفاده از فیلم و مستند در تدریس تاریخ🟢
1. ارتقاء جذابیت آموزشی: فیلمها و مستندها مطالب تاریخی را زندهتر و ملموستر میکنند، که این امر میتواند توجه دانشآموزان و دانشجویان را بیشتر جلب کند.
2. تسهیل درک مفاهیم پیچیده: رویدادهای تاریخی و پدیدههای اجتماعی در قالب تصاویر و صدا به شکل قابل فهمتری ارائه میشود.
3. تسهیل در یادآوری مطالب: تصویر و صدا اثر ماندگارتری بر حافظه دانشآموزان دارند و کمک میکنند اطلاعات بهتر و طولانیتر در ذهن باقی بماند.
4. ارتقاء تفکر انتقادی: مشاهده مستندهای مختلف و تحلیل آنها، دانشآموزان را ترغیب به نقد و بررسی رویدادها مینماید.
🟢انواع فیلمها و مستندهای مورد استفاده در آموزش تاریخ🟢
1. مستندهای تاریخی: این دسته از فیلمها بر اساس مستندات و منابع معتبر ساخته شده و به بررسی وقایع واقعی میپردازند (مثلاً «درخت زندگی»، «آسیای میانه»).
2. فیلمهای داستانی مستند: فیلمهایی که رویدادهای تاریخی را در قالب داستان روایت میکنند، مانند «دهه۶۰»، «ناتو» و غیره.
3. فیلمهای روایتمحور: فیلمهایی که تاریخ را از دید شخصیتهای مختلف نشان میدهند و بیننده را با دیدگاههای متعدد آشنا میسازند.
🟢روشهای استفاده از فیلم و مستند در تدریس تاریخ🟢
1. پیشنمایش و معرفی: قبل از تماشای فیلم، اطلاعات پایهای درباره موضوع فیلم ارائه میشود.
2. تماشای مستند یا فیلم: دانشآموزان فیلم را تماشا میکنند.
3. بحث و گفتگو: پس از تماشا، درباره موضوعات فیلم بحث و تبادل نظر صورت میپذیرد.
4. تحلیل محتوا: تحلیل صحنهها، سوالات انتقادی و مقایسه با منابع تاریخی دیگر.
5. تولید محتوا: دانشآموزان خود نیز میتوانند فیلم کوتاهی درباره موضوع مورد نظر تهیه کنند.
🟢مزایا و معایب استفاده از فیلم و مستند در آموزش تاریخ🟢
مزایا:
- جذابیت بالا و توانایی انتقال مفاهیم دشوار
- افزایش انگیزه یادگیری
- تقویت مهارت تحلیل و بررسی منابع دیداری
معایب:
- امکان تحریف مطالب تاریخی در برخی فیلمها
- نیاز به منابع معتبر و انتخاب صحیح فیلمها
- محدودیتهای زمانی در کلاسهای درس
🟢 نمونههای موفق در ایران🟢
مستندهای درباره تاریخ معاصر ایران، نهضت ملی شدن صنعت نفت و جنگ تحمیلی، که توسط مؤسسات مختلف و نهادهای آموزشی ساخته شده و در مدارس و دانشگاهها مورد استفاده قرار میگیرند.
🟢نتیجهگیری🟢
استفاده از فیلمها و مستندهای تاریخی در فرآیند آموزش تاریخ، یک روش اثربخش است که میتواند یادگیری را جذابتر و مؤثرتر کند. این روش نیازمند انتخاب دقیق منابع و نگاه انتقادی به محتوای ارائه شده است. با تلفیق آموزش سنتی و فناوریهای نوین، میتوان آموزش تاریخ را به سطحی جدید ارتقا داد و نسل آینده را با فهم بهتر و عمیقتر از رویدادهای گذشته تربیت کرد.
مدارس شاد
مقدمه: شاداب سازی وایجاد روحیه شاد در دانش آموزان باعث می شود افسردگی آن ها جلوگیری و افرادی هدفمند و کارآمد در جامعه داشته باشیم در این میان عوامل متعددی دست به دست هم داده تا بتواند این هدف محقق شود. مدارس شاد به دنبال ایجاد محیطی مثبت و انگیزشی برای دانش آموزان هستند. معلمین – دانش آموزان – محیط مدرسه – برنامه ریزی – انجمن و اولیا و مربیان، از عوامل ایجاد شادابی در مدرسه و ایجاد انگیزه در دانش آموزان هستند. معلم، آهنگ و جو کلاس را تنظیم می کند. چنانچه قرار باشد که روح دانش آموز پرورش یابد باید این روند از معلم آغاز گردد. معلمانی که حضور توانمند خود را در کلاس درس نمی توانند ارائه نمایند، جهت پاسخگویی به نیازهای دانش آموزان آمادگی ندارند. معلم باید بهترین روش ممکن را انتخاب کند و روح و روان شادی داشته باشد تا کلاسشادی را ایجاد کند. مدرسه نیز از یک روح سرشار برخوردار است و می تواند شرایطی را به وجود آورد تا اجازه پرورش رو را بدهد و در دانش آموزان نشاط ایجاد کند.
مهم ترین عامل نقش خانواده است تربیت فرزند از اوایل زندگی و ایجاد نشاط او و پیوند میان خانواده و مدرسه و تعامل این دو می تواند روشی موثر برای ایجاد شادابی در فرزند باشد.
راهکارها برای بهبود فضای مدارس
1-ایجاد فضای دوستانه: ایجاد محیطی که دانش آموزان در آن احساس راحتی و امنیت کنند، می تواند به افزاش شادی کمک کند این شامل ارتباط مثبت بین معلمان و دانش آموزان است.
2-فعالیت های گروهی: برگزاری فعالیت های گروهی می تواند به تقویت روابط اجتماعی و همکاری بین دانش آموزان کمک کند این فعالیت ها می توانند شامل بازی ها، پروژه های گروهی و مسابقات باشند.
3-برنامه های هنری و فرهنگی: برگزاری نمایشگاه های هنری، کنسرت ها و جشنواره های فرهنگی می تواند به افزایش خلاقیت و شادی در مدارس کمک کند.
4-توجه به نیازهای عاطفی: معلمان باید به نیازهای عاطفی دانش آموزان توجه کنند و به آن ها کمک کنند تا احساسات خود را بیان کنند این می تواند شامل مشاوره های فردی و گروهی باشد.
5-ترویج فعالیت های ورزشی: فعالیت های ورزشی نه تنها به بهبود سلامت جسمی کمک می کند بلکه می تواند روحیه و شادی دانش آموزان را افزایش دهد.
6-ایجاد برنامه های آموزشی جذاب: استفاده از روش های آموزشی خلاقانه و جذاب می تواند به افزایش انگیزه و علاقه دانش آموزان به یادگیری کمک کند.
7-تشویق به مشارکت والدین: همکاری و مشارکت والدین در فعالیت های مدرسه می تواند به ایجاد حس تعلق و حمایت در دانش آموزان کمک کند.
8 -توجه به تنوع: احترام به تنوع فرهنگی و اجتماعی دانش آموزان و ایجاد فضایی شامل و پذیرنده می تواند به افزایش شادی و احساس تعلق کمک کند.
9-جذب مشارکت دانش آموزان در اداره مدارس: تشویق دانش آموزان به مشارکت و تعاون می تواند به احساس مفید بودن و دورشدن از انزوا و کسالت در دانش آموزان کمک کند. این راهکارها می توانند به مدارس کمک کنند تا محیطی شاداب و مثبت برای یادگیری ایجاد کنند.
شاداب سازی ظاهری مدارس
❖فضاسازی و زیبا سازی حیاط مدارس، از جمله دیوارها، سطح زمین، کاشت درخت و گل و گیاه
❖ زیباسازی مناسب ساختمان مدارس از جمله هماهنگی کاشی و سرامیک و رنگ آمیزی در و دیوار
❖ زیباسازی راهروها و ورودی ها با استفاده از گلدان های گل طبیعی ومصنوعی
❖ زیباسازی کتابخانه ها استفاده از کمدهای یک رنگ و یک مدل جهت نگهداری کتاب ها
❖ تشویق دانش آموزان جهت آوردن گل و گیاه طبیعی
عوامل ایجاد نشاط برای دانش آموزان
1 )تاسیس بانک جایزه و تشویق دانش آموزان
2 )برپایی جشن های شادی و مسابقات مختلف
3 )تقویت و توسعه بازدید های علمی و تفریحی
4 )دعوت از دانش آموزان موفق مدرسه جهت صحبت سرصف
5 )تشویق و تقدیر از فعالیت های کوچک و کم ارزش
6 )توجه به رعایت بهداشت فردی دانش آموزان
7 )ورزش صبحگاهی به صورت دسته جمعی قبل از شروع کلاس
8 )پرهیز از ایجاد تنش در مدرسه
9)مشارکت موثر اولیای دانش آموزان در انجام امور مدرسه
10 )پرهیز از تنبیه و توهین و سرزنش دانش آموزان
11 )اجرای روش های تدریس فعال با محوریت کلاسی با نشاط
12 )نصب عکس دانش آموزان ممتاز
13 )نمایش فیلم و اسلاید در مدرسه
14 )بررس ی عوامل موثر در افت تحصیلی و ترک تحصیل دانش آموزان
15)توزیع شیرینی به مناسبت های مختلف از جمله جشن ها و میلاد ائمه
نتیجه گیری: شاید در اولین نگاه احساس کنیم که انجام همه امور فوق در مدارس مستلزم پرداخت هزینه های سنگین باشد اما انجام بسیاری از این پیشنهادات می تواند با درایت و مدیریت صحیح با حداقل بودجه و امکانات انجام شدنی است و به اشکال مختلف می توان شادابی و طراوت را به کودکان و نوجوانان این مرز و بوم هدیه دهیم و در نهایت جامعه شاد داشته باشیم که این خود باعث بروز و رشد استعدادها در جوانان ما می شود. شاداب سازی و ایجاد انگیزه در دانش آموزان از افسردگی آن ها جلوگیری می کند و باعث می شود افرادی هدفمند و کارآمد در جامعه شوند.
اثرات آلودگی هوا بر رشد ذهنی کودکان در استان خوزستان
چند دهه گذشته آلودگی هوا به عنوان یک مشکل اساسی، سلامتی افراد را تحت تاثیر قرار داده است. آلودگی هوا از مهمترین مشکلات زیست محیطی کلانشهرهای ایران به خصوص شهر اهواز است. آلودگی هوا یک موضوع زیست محیطی و یک بحران مهم بهداشت عمومی است. در حالی که آلودگی هوا بر همه افراد تأثیر منفی می گذارد، نوزادان و کودکان خردسال نسبت به آلودگی هوا آسیب پذیرتر هستند زیرا بدن، اندام ها و سیستم ایمنی آنها هنوز در حال رشد است. سازمان بهداشت جهانی (WHO) تخمین زده است که بیش از ۹۰ درصد کودکان روزانه هوای سمی تنفس می کنند. قرارگیری در معرض هوای آلوده خصوصا در سالهای اول زندگی که با حداکثر رشد فیزیکی و شناختی کودک همراه است، تأثیرات منفی بیشتری دارد. در مطلب امروز، تأثیر آلودگی هوا بر کودکان را بررسی می نماییم. آلودگی هوا حتی پیش از تولد نیز بر کودکان تأثیردارد. عوارض ناخوشایند آلودگی هوا بر سلامت کودکان، پیش از تولد آنها آغاز می شود. حتی زمانی که جنین هنوز در رحم مادر است، آلودگی هوا می تواند بر سلامت او تأثیر بگذارد.هنگامی که بحث عوارض ناشی از آلودگی هوا بر کودکان به میان می آید، همه ما ناخودآگاه به یاد آسم و تنگی نفس می افتیم. اما اثرات منفی ناشی از آلودگی هوا بر سلامت کودکان بسیار گسترده تر از مشکالت تنفسی است و می تواند ابعاد مختلف سلامتی کودک را تحت تأ ثیر قرار دهد. آلودگی یکی از اصلی ترین دلایلی هم است که سبب کاهش افت تحصیلی دانش آموزان و کودکان میشود، هوای آلوده شهر سبب کم شدن حافظه، ضعف در یادگیری، افسردگی، استرس، بی حوصلگی و ناتوانی دانش آموز در زمان آموزش خواهد شد، از این رو بسیار توصیه شده است که در این برهه از زمان دانش آموزان به هیچ عنوان از منزل خارج نشوند، بدون شک این مشکلات محصالن ضعیف را در فصل امتحانات با مشکل جدی روبه رو میکند. زمانی که در مقابل آلودگی هوای استان خوزستان و کلان شهر ها تنها مدارس را تعطیل کنیم، درواقع صورت مسئله را پاک کرده ایم. زیرا آلودگی هوای استان خوزستان و کلان شهر ها تنها با تعطیلی مدارس رفع نخواهد شد، هنگامی که مدارس را تعطیل می کنیم، درواقع به شرایط نامناسب و به اصلاح دو سر باخت می رسیم، زیرا بدون راهکاری های اساسی آلودگی ها ماندگار خواهد بود و دانش آموزان نیز با کیفیت نامطلوبی آموزش میبینند.
از شایع ترین بیماریهای دوران کودکی و نوجوانی، آسم است که ارتباط زیادی با آلودگی هوا دارد، آلاینده های هوا یکی از شناخته شده ترین عوامل تشدیدکننده آسم و حتی کمک کننده در ایجاد آسم کودکان به شمار میرود، از این رو دانش آموزان مبتال به آسم تا جای ممکن در مواقعی که آلودگی هوا زیاد است از خانه خارج نشوند و از رفت و آمد در خیابان ها خودداری کنند، همچنین به اطلاعیه های اداره هواشناسی و شرکت کنترل هوا دقت کنند به ویژه در فصل سرد به دلیل ابتلا به عفونتهای ویروسی در معرض حمالت آسمی بیشتری هستند.
در سالهای اخیر اثرات نامطلوب آلودگی هوا بر سلامت مغز و مشکالت رفتاری کودکان، موضوع داغی در میان محققان بوده است. مطالعات اپیدمیولوژیک نشان داده است که محیط زندگی و آلودگی هوا می تواند بر روی وزن هنگام تولد و الگوهای رشد در دوران کودکی تاثیرگذار باشد. کودکان در مراحل اولیه رشد مغز، به دلیل ایمنی پایینتر، تکثیر سلولی بالاتر، توانایی سم زدایی و ترمیم DNA کمتر، بیشتر در معرض آسیب ها هستند. پاسخهای التهابی در پاسخ به مواجهه با ذرات معلق با وزن کم هنگام تولد، ضریب هوشی (IQ)پایین و پر فشاری خون همراه است. ضریب هوشی توانایی های گسترده شناختی مانند توجه، حل مسئله، استدالل، دانش، برنامه ریزی و خالقیت را نشان میدهد. در حالی که توانایی های شناختی تا حدی وراثتی هستند، عوامل محیطی مانند آلودگی هوا و ذرات معلق می توانند بر IQ اثر بگذارند. کودکان کوچکتر مستعدترین گروه سنی در برابر ضریب هوشی هستند.
اختالالت عصبی ناشی از آلودگی هوا: پیش فعالی، اوتیسم، ام اس، افسردگی، آلزایمر، سکته مغزی، بیماری هایی هستند که در اثر آلودگی هوا ایجاد می شود. ذرات ناشی از آلودگی هوا می توانند رگ های خونی مغز را مسدود کنند و از این طریق باعث سکته مغزی می شوند. پیش فعالی این اصطلاح برای کودکانی به کار می رود که بیش از اندازه شلوغ هستند.
تحقیقات نشان داده اند کودکانی که در شهرهای آلوده زندگی می کنند، با ریسک ابتلا به بیش فعالی بیشتری مواجه هستند. این موضوع میتواند یکی از مهم ترین اثرات آلودگی بر مغز کودکان باشد. از طرف دیگر احتمال ابتالی کودکانی که در محیط پاکیزه تری زندگی میکنند، بسیار کمتر است. آلودگی هوا ممکن است باعث افزایش احتمال ابتلا به اوتیسم شود. تحقیقات مختلفی در این زمینه انجام شده اند که رابطه بین به دنیا آمدن نوزادان در مناطق آلوده و ابتال به بیماری اوتیسم را تائید میکنند.
مقابله اثرات آلودگی برمغز: برای جلوگیری از ابتال به عارضههای مغزی ناشی از قرارگیری در معرض آلودگی، راهکارهای امیدوارکننده ای وجود دارند. البته در سالیان اخیر، مواردی مثل کووید 19 هم روی کاهش آلودگی هوا تاثیر به سزایی داشته اند. در برخی از شهرهای مهم جهان، ازجمله ایالت کالیفرنیا آمریکا، قانونی تصویب شده است که به موجب آن تمام خودروها باید تا سال 2035 برقی شوند. حمل و نقل در سراسر دنیا، یکی از مهم ترین منابع آلودگی و انتشار گازهای گلخانه ای محسوب میشوند. اگر تولید خودروهای برقی افزایش داشته باشد، میتوان به کاهش چشمگیر آلودگی ها امیدوار بود. کاهش گازهای گلخانه ای، اثرات آلودگی بر مغز را کاهش میدهد. در کاهش انواع آلودگی ها خود مردم هم میتوانند موثر باشند. محدود کردن مشارکت در تولید آلودگی های مختلف، یکی ازکوچکترین خدماتی است که هر انسانی می تواند در راستای کمک به جامعه انجام دهد. در آخر آلودگی هوا یکی از معضلات مهم قرن حاضر به شمار می رود. اثرات آلودگی بر مغز امروزه توسط تحقیقات مختلفی ثابت شده اند. این تاثیرات حتی می توانند تغییرات پایداری در مغز کوکان ایجاد کنند. به همین دلیل باید حتی الامکان سیاست هایی در راستای کاهش قرار گرفتن کودکان در معرض آلودگی اتخاذ شوند زیرا اثرات بدی برروی رشد ذهنی کودک دارد.
خشم در کودکان و نوجوانان
یکی از احساسات برجسته ای است که هر انسانی آن را تجربه می کند
این احساس یا به صورت ظاهری در چهره بروز کرده یا به صورت درونی و
با افسردگی و.....نشان داده می شود. همه انسان ها با خشم زاده شده اند و
خشم بخشی از وجود ما بوده که در موقعیت های خاص از وجود ما بیرون می
آید و در موقعیت های خاص یا به صورت پنهان از وجود ما بیرون می آید.
فرایند خشم در کودکان و نوجوانان شامل یه تجربه جسمی یا روانی است که از
ابتدای تولد همراه آن ها بوده و ممکن است به شکل عصبانیت، پرخاشگری،
فریاد، نفرت و حسادت و..... ظاهر شود.
خشم در کودکان و نوجوانان درمواقعی خصمانه و با شدت باال هستند که در
مواقعی قادر به کنترل آن نیستند مثال ممکن است با شنیدن نه به تماشای
تلویزیون محل راترک یا رفتار تهاجمی از خود نشان دهد.
گاهی رفتارهای اطرافیان باعث می شود خشم در کودکان و نوجوانان فرو
خورده شود. هرچه خشم را در کودکان و نوجوانان نادیده بگیریم و به غلط به
آن ها آموزش دهیم که خشمشان را در خود فرو بریزند احتمال دارد عواقب
بدتری اتفاق بیفتد.
تماشای سلایر یا فیلم های خشونت آمیز
✓ رفتارهای والدی ن
✓ ناامیدی
✓ اختالالت رشد عصبی
✓ محیط های پر استرس
✓ رقابت خواهر و برادر
✓ فقر والدین
✓ و...................
مثال وقتی کودک و نوجوان را از انجام کاری محدود کنیم - زمانی که
از آن ها فاصله می گیرید و آن ها را طرد می کنید - مسائل شخصی
و عاطفی و عدم ارتباط با دیگران - شرایط اقتصادی و فقر والدین
عالئم خشم
1)عصبانیت و طغیان انفجاری یا خشونت آمیز
2)تمسخر یا توهین به همساالن به منظور تحریک آن ها
3)تهدید به صدمه زدن به خود یا دیگری
4)صدمه زدن به حیوانات
5)تخریب اموال و وسایل دیگران
6)دروغ و دزدی
7)استفاده از اسباب بازی به عنوان سالح
8)تغییر دمای بدن و افزایش آن
9)تغییر رنگ پوست به سرخی
10 )و.......................................
راه های کنترل خشم
واکنش مناسب به خشم در کودکان و نوجوانان به متغیرهایی مانند
سن، نوع رفتار و شرایط محیطی وابسته است.
شناخت محرک های کج خلقی: هر موقعیتی که در بردارنده تغییری باشد
ممکن است کج خلقی را در پی داشته باشد. برخی کودکان به ویژه حساس،
بیش فعال یا کودکانی که با محیط سازگار نیستند بیشتر در معرض بروز
کج خلقی و خشم هستند. خستگی یا گرسنگی هم باعث کج خلقی میشود.
چگونه جلوی جیغ زدن آن ها را بگیریم: ساده ترین راه این است
چیزی را که کودک می خواهد به او بدهید، این استراژدی در طوالنی مدت
هیچ فایده ای برای شما نخواهد داشت زیرا کودک هرچه بخواهد دائما به
حالت عصبانیت در می آید. اولین قدم این است که احساسات خود را کنترل
کنید و نفس عمیق بکشید سپس با آرامش به کودک بگویید که احساس خشم
رفتار غیر قابل قبول است.
ایجاد محیطی پشتیبان کننده: ایجاد محیط آموزشی متناسب با نیازها و
سبک های یادگیری دانش آموزان که از قوانین و مقررات روشن
برخوردار باشد. مثال در کالس یه سری قوانین آموزشی مثل احترام به
همکالسی ها یا عدم استفاده از خشونت قرار داد واز دانش آموزان خواست
که قوانین را رعایت کنند و بازخورد مثبت به دانش آموزانی که قوانین را
رعایت می کنند ارائه کرد یا ایجاد فضای باز و دوستانه در کلاس.
نقش والدین در خشم
پرخاشگری کودک ممکن است ناشی از عوامل ژنتیکی باشد. پس این رفتار
همراه آن ها رشد می کند و اگر به سرعت متوجه آن نشوید تغییر آن در
بزرگسالی سخت است. منظور از نقش ژنتیک درعصبانیت از سوی
کودکان این است که احتماال والدین آن ها نیز پرخاشگر بوده اند. پس والدین
باید رفتارهای خشن همراه با عصبانیت خود را کنترل و مدیریت کند به
خصوص زمانی که فرزندان حضور دارند چون رفتار والدین را به خوبی
متوجه می شوند.
وقتی مادر ناراضی و خشمگین است، کودک هم عصبانی و تندخو می
شود. پدری که زیاد مضطرب است این اضطراب را به فرزند خود منتقل
می کند.
والدین برای درمان پرخاشگری:
o علت پرخاشگری را پیدا کنید
o زمان مناسبی را برای واکنش انتخاب کنید
o مثل یک دوست با کودک گفتگو کنید
o تحمل خود را باال ببرند و کمتر عصبانی شوند
o وسواس و کمال گرایی خود را کم کنند
o به آن ها ورزش هایی مانند پیاده روی و ورزش پیشنهاد دهید
o اطالعات و آگاهی خود را درباره مراحل رشد فرزندان افزایش دهید
کارهایی که والدین در رفتار فرزندشان نباید انجام دهند: عدم هماهنگی
والدین در تربیت فرزند – سرزنش آن و عدم قدردانی و تحسین او – تنبیه
بدنی و کودک آزاری – افسردگی والدین – تنش های شدید خانوادگی
و..........
نقش معلم در خشم
دانش آموزان به ویژه آنان که در مقطع ابتدایی تحصیل می کنند بر اثر
عوامل مختلفی در معرض رفتارهای خشونت آمیز قرار می گیرند و این
رفتارها در یادگیری آنان تاثیر می گذارد. یک معلم موفق باید بتواند این
رفتار را در دانش آموزان با استفاده از روش های مناسب کنترل کند و
هرگونه عاملی که در یادگیری دانش آموزان اختالل ایجاد کند را از بین
ببرند یا کاهش دهند.
❖ابتدا علت خشم را پیدا کند
❖آرامش خود را حفظ کند و برخوردی مناسب داشته باشد.
❖از تنبیه بدنی خودداری کند
❖مثل یک دوست با دانش آموز رفتار کند
❖در صورت وجود مشکل در خانواده با والدین صحبت کند
❖درصورت رفع نشدن مشکل از مشاور مدرسه کمک بگیرد
نتیجه گیری
در پایان باید بدانیم که خشم در وجود همه ما انسان ها وجود
دارد اما دوران کودکی و نوجوانی دوران مهمی است که
شخصیت فرد را شکل می دهد. کودک و نوجوان در کنترل
خشم ماهر نیستند و این ناتوانی به دیگر رفتارهای تنش زا
منجر می شود.
والدین و معلم نقش مهمی در کنترل خشم کودک و نوجوان
دارند آن ها باید به آن ها آموزش دهند که خشم خود را
شناسایی کنند و مهارت مدیریت خشم را یاد بگیرند و قبل از
عمل ابتدا فکر کنند، مهارت حل مسئله را یاد بگیرند، جرات
ورزی را تمرین کنند و.........
گیاهان
گیاهان بزرگ ترین گروه موجودات زنده هستند.
زندگی همه ما و جانوران به گیاهان وابسته است و اکسیژن مصرفی،غذا و
حتی داروهای ما از گیاهان تامین می شود.
تنوع آب و هوایی موجب شده گیاهان گوناگون در زمان های مختلف
در دسرس باشند.
گیاهان در بیشتر جاها وجود دارند: دریاها، جنگل ها و......
گیاهان انواع گوناگونی دارند: گل ها، درختان و.....
هر گیاه قسمت های مختلفی دارد: ریشه، ساقه، برگ، گل)میوه(
وظیفه قسمت های مختلف گیاه در گونه های متنوع متفاوت است.
گیاهان نیز مانند همه جانداران رشد می کنند.
وقتی شرایط برای رشد گیاه فراهم شود نوبت به سرآوردن ریشه
میرسد.
با کاشتن دانه اولین قسمتی که می روید ریشه است. ریشه قسمت اصلی
گیاه است که ان را در خاک محکم نگه می دارد. رساندن آب و مواد
غدایی به ساقه از وظایف ریشه است.
برخی ریشه ها خوراکی هستند مانند: تربچه، هویج.
روی ریشه تارهای نازکی وجود دارد که به آن ها تار کشنده
گویند. تارها در اطراف و انتهای ریشه قرار دارند که وظیفه آن جذب
آب امالح و هوای موجود در خاک است. اگر تارهای ریشه آسیب ببیند
گیاه نمی تواند آب و مواد خود را از خاک بگیرد در نتیجه رشد گیاه
متوقف میشود.
انواع ریشه: ۱ـ ریشه راست: یک ریشه مستقیم و بزرگ مانند هویج
۲ـ ریشه افشان: ریشه باریک و به تعداد زیاد مانند برنج
ساقه: بخش دیگر گیاه که آب و مواد موردنیاز را از ریشه گرفته و به
برگ ها و گل ها می رساند. بعضی ساقه ها کلفت و چوبی اند مثل
درختان تنومند و بعضی ساقه ها تو خالی اند مثل ساقه لوبیا.
در ساقه لوله های بسیار باریکی وجود دارد که آب را به قسمت باالی
گیاه می فرستد به این لوله ها آوند می گویند.
نواع آوندها: ۱ -آوند چوبی: آوندی است که از ریشه شروع و به
سوی برگ می رودتا آب و مواد معدنی را به آن برساند.
۲ -آوند آبکشی: آوندی است که از برگ شروع و به بخش
هایی از بدن گیاه میرود.
وظیفه ساقه: رساندن آب به وسیله آوندها از ریشه به برگ ـ شاخه و
برگ و میوه را محکم میکند - غذای ساخته شده در برگ را در ساقه
ذخیره میکند.
برگ ها: محل غداسازی و ذخیره غذا هستند و تنوع زیادی دارند.
براساس شکل ظاهری و رنگ و ضخامت با هم فرق میکنند. برگهای
گیاهان گوناگون اند. بعضی گیاهان مثل کاهو و ریحان خوراکی اند.
انواع برگ: ۱ -دراز و باریک مثل الله و زیتون ۲ -سوزنی مثل کاج
و سرو ۳ -پهن مثل چنار و مو.
قسمت های برگ:
پهنک: بخش نازک و گسترده برگ است.
دم برگ: دنباله ای که محل وصل شدن برگ به است.
رگ برگ: در پهنک دیده میشود و ممکن است منشعب یا موازی
باشند.
اجزای مختلف رگبرگ:
رگبرگ اصلی: رگبرگی که مستقیما از دمبرگ داخل پهنک می گردد.
رگبرگ فرعی: رگبرگ های دیگر که از انشعاب رگبرگ اصلی به
وجود آمده اند.
اقسام برگ:
برگ ساده: برگی که پهنک آن یکپارچه و بدون تقسیم باشد.
برگ مرکب: پهنک این برگ ها در اثر بریدگی های عمیق که تا
رگبرگ اصلی پیش رفته به چند قسمت که هر یک از آن ها برگچه می نامند تقسیم شده است.
برگ ها اندام تنفسی و غداسازی گیاهان هستند. گیاهان هوا را از
طریق سوراخ های ریزی که در پشت و روی برگ ها وجود دارند
وارد برگ خود میکند به این سوراخ های ریز روزنه گویند. در
گیاهان شمار زیادی روزنه وجود دارد.
گیاهان به دودسته تقسیم می شود:۱ -گیاهان دانه دار ۲ -گیاهان بدون
دانه
گیاهان بدون دانه: دانه ندارند ولی تولید مثل می کنند. در مکان های
مرطوب رشد می کنند. هاگ دارند و با هاگ تولید مثل می کنند. هاگ
در هاگدان به وجود می آید مانند خزه ها و سرخس ها.
گیاهان دانه دار: دانه دارند و به وسیله دانه تولید مثل می کنند و در
بیشتر مکان ها یافت میشوند. یا گل دارند یا مخروط دار هستند.
مخروط دار: گلدار نیستند و به جای میوه قسمتی به نام مخروط دارند
مانند کاج و سرو.
گلدار: گل قسمتی از گیاه است که بعد تبدیل به میوه میشود. میوه دانه
در دل خود دارد. گل ها به رنگ ها و شکل های مختلف دیده میشوند
و همه گیاهان گلدار نیستند.
تعداد گلبرگ ها: الف( ۴یا۵ گلبرک که برگ های پهن و ریشه راست
دارند مانند گل بنفشه و .....
ب( ۳یا۶ گلبرگ که برگ های باریک و ریشه افشان دارند مانند گل
الله و.....
قسمت های مختلف گل:
پرچم: قسمت نر گیاه است که دانه های گرده روی آن قرار میگیرد.
مادگی: بخش ماده گیاه است.
گلبرگ: همان قسمت رنگین گل است که از پرچم و مادگی محافظت
می کند.
کاسبرگ: بین گل و ساقه قرار می گیرد و از گلبرگ محافظت میکند.
گرده دانه های زرد رنگی است که روی پرچم قرار می گیرد و گیاهان
گل دار با دانه های گرده که روی پرچم قرار می گیرد تولید مثل می
کنند.
دانه های گرده از روی پرچم به روی مادگی منتقل می شوند که به این
کار گرده افشانی می گویند. حشرات و جانوران و انسان به گرده
افشانی کمک می کنند.
دانه: مهم ترین قسمت و قسمت بسیار کوچکی از گیاه است که گیاه
جدید از دانه به وجود می آید. دانه درون میوه قرار دارد. شکل و
اندازه و حتی رنگ دانه ها یکسان نیستند. گیاه از طریق دانه تولید مثل می کنند.
نواع دانه ها: ۱ -یک قسمتی مانند گندم و برنج ۲ -دو قسمتی مانند
لوبیا و نخود.
هر دانه شامل سه قسمت است: ۱ -پوسته که وظیفه محافظت از دانه را
دارد ۲ -اندوخته که غذای الزم برای رویش جوانه را فراهم می کند
۳ -گیاهک در درون دانه و یا جوانه که با مصرف اندوخته به رشد
دانه کمک می کند.
غذاسازی گیاهان )فتوسنتز(: بسیاری از جانوران به طور مستقیم
یا غیر مستقیم غذا و انرزی الزم خود را از گیاهان می گیرند و
گیاهان انرژی مورد نیازخود را از خورشید می گیرند.
برگ ها را اندام اصلی فتوسنتز کننده می دانند و اندازه برگ و
تعداد برگ و میزان سبزینه از عوامل موثر فتوسنتز هستند.
آب و خاک و هوا و نور نیز از عوامل موثر فتوسنتز هستند.
گیاهان برای زنده ماندن و رشد کردن به آب نیاز دارند و آب
معمولی شامل آب چشمه و چاه و... برای رشد گیاه مناسب است
خاک یکی دیگر از عوامل موثر است که گیاهان غذای خود را
از آن می گیرند.خاک مورد نیاز برای رشد گیاه خاک باغچه
است که مخلوطی از خاک رس،ماسه و کود است.
گیاهان هم مثل همه موجودات برای تنفس و رشد کردن به هوا
نیاز دارد و هوا مخلوطی از گازهای مختلف از جمله اکسیژن و
کربن دی اکسید است و گیاهان از آن برای تنفس استفاده میکنند.
و در پایان برای حفظ و نگهداری گیاهان: شاخه درختان و گل ها را
نشکنیم روی درختان یادگاری ننویسیم و از گل و درختان مراقبت کنیم.
گیاهان محیط ما را زیباتر می سازند.
برنامه درسی پوچ
برنامه درسی پوچ مفهومی است که توسط الیوت آیزنر ، یکی از نظریهپردازان برجسته حوزه آموزش و پرورش، مطرح شده است. این مفهوم به آن بخش از دانش، مهارتها یا ارزشهایی اشاره دارد که عمداً یا سهواً در برنامه درسی رسمی آموزش داده نمیشود. این محتوای حذفشده میتواند اثرات قابلتوجهی بر یادگیری و رشد دانشآموزان داشته باشد، زیرا آنچه آموزش داده نمیشود نیز پیامهای خاصی درباره اولویتها و ارزشهای جامعه یا نظام آموزشی به همراه دارد.
---
ویژگیهای برنامه درسی پوچ:
1. حذف آگاهانه یا ناآگاهانه:
برخی موضوعات به دلایل فرهنگی، سیاسی یا اعتقادی حذف میشوند، در حالی که برخی دیگر به دلیل بیتوجهی یا محدودیت منابع کنار گذاشته میشوند.
2. تأثیرات ضمنی:
نبود یک موضوع در برنامه درسی ممکن است به دانشآموزان این پیام را منتقل کند که آن موضوع اهمیت کمی دارد یا بیارزش است.
3. شکلدهنده باورها و نگرشها:
برنامه درسی پوچ بهطور غیرمستقیم باورها و نگرشهای دانشآموزان را درباره آنچه که ارزشمند یا غیرارزشمند است، تحت تأثیر قرار میدهد.
4. ارتباط با سایر برنامههای درسی:
برنامه درسی پوچ بخشی از یک چارچوب کلیتر است که شامل برنامه درسی رسمی (آنچه رسماً آموزش داده میشود) و برنامه درسی پنهان (پیامهای ضمنی ناشی از محیط و روشهای آموزشی) میشود.
---
دلایل ایجاد برنامه درسی پوچ:
1. محدودیت زمانی و منابع:
همه موضوعات قابل تدریس در چارچوب زمانی مدرسه یا منابع موجود جای نمیگیرند.
2. تصمیمگیریهای ایدئولوژیک:
برخی موضوعات به دلایل سیاسی، فرهنگی یا مذهبی حذف میشوند.
(مثلاً حذف آموزش حقوق اقلیتها در جوامعی با گرایشهای خاص).
3. تمرکز بر نتایج قابل اندازهگیری:
در سیستمهای آموزشی مبتنی بر آزمون، موضوعاتی که اندازهگیری آنها دشوار است، کنار گذاشته میشوند (مانند هنر یا مهارتهای بینفردی).
4. ناآگاهی یا تعصب برنامهریزان:
گاهی حذف یک موضوع ناشی از بیتوجهی یا سوگیری طراحان برنامههای درسی است.
---
پیامدهای برنامه درسی پوچ:
1. محرومیت از یادگیری:
دانشآموزان فرصت یادگیری موضوعات مهم یا مهارتهای اساسی را از دست میدهند.
(مثلاً نبود آموزش سواد مالی، میتواند دانشآموزان را در مدیریت زندگی آیندهشان با مشکل مواجه کند).
2. تثبیت نابرابریها:
حذف برخی موضوعات ممکن است نابرابریهای اجتماعی یا فرهنگی را تقویت کند.
(مثلاً نبود آموزش درباره حقوق بشر ممکن است آگاهی از مسائل اجتماعی را کاهش دهد).
3. جهتدهی به ارزشها:
برنامه درسی پوچ میتواند ارزشهای ضمنی را به دانشآموزان منتقل کند.
(مثلاً حذف مباحث محیطزیست ممکن است بیتوجهی به مسائل زیستمحیطی را ترویج دهد).
4. محدودیت در خلاقیت:
حذف موضوعاتی مثل هنر یا موسیقی ممکن است تواناییهای خلاقانه و حل مسئله در دانشآموزان را کاهش دهد.
---
مثالهای برنامه درسی پوچ:
1. موضوعات سیاسی یا حساس:
در برخی کشورها، تاریخ معاصر یا مسائل سیاسی حذف میشود.
2. مهارتهای زندگی:
موضوعاتی مثل مدیریت مالی شخصی یا سلامت روان در بسیاری از برنامههای درسی وجود ندارد.
3. آموزش جنسیتی:
در بسیاری از کشورها، آموزش درباره جنسیت، حقوق زنان یا مسائل جنسی حذف یا محدود میشود.
4. مسائل جهانی:
تغییرات اقلیمی، مهاجرت یا عدالت اجتماعی گاهی در برنامهها نادیده گرفته میشوند.
---
راهکارها برای مقابله با اثرات برنامه درسی پوچ:
1. گفتمان باز در طراحی برنامه درسی:
مشارکت متخصصان، معلمان و جامعه برای شناسایی موضوعات مهم و جلوگیری از حذف آنها.
2. افزایش آگاهی معلمان و والدین:
آگاهیبخشی به معلمان و والدین درباره پیامدهای برنامه درسی پوچ و اهمیت موضوعات حذفشده.
3. برنامهریزی انعطافپذیر:
طراحی برنامههای مکمل برای پرداختن به موضوعات حذفشده، مثل فعالیتهای فوقبرنامه یا آموزشهای غیررسمی.
4. ارزیابی مستمر:
بازنگری دورهای در برنامههای درسی رسمی برای شناسایی شکافها و موضوعات نادیدهگرفتهشده.
---
نتیجهگیری:
برنامه درسی پوچ بخشی نادیده از نظام آموزشی است که اثرات آن بر آموزش و جامعه میتواند عمیق باشد. درک و مدیریت آگاهانه این بخش میتواند به بهبود کیفیت آموزش و تقویت ارزشهای انسانی و اجتماعی کمک کند.
نظام اجرایی مومنانه یا وفادارانه در آموزش و پرورش
نظام اجرایی مؤمنانه یا وفادارانه در آموزش و پرورش به ساختاری اشاره دارد که در آن افراد، اصول، ارزشها و اهداف تعریفشده در نظام تعلیم و تربیت را با اعتقاد عمیق و تعهد کامل دنبال میکنند. این نوع نظام اجرایی مبتنی بر باور به ارزشهای بنیادی، مسئولیتپذیری و وفاداری به مأموریتهای آموزشی است.
---
ویژگیهای نظام اجرایی مؤمنانه در آموزش و پرورش:
1. پایبندی به اصول و ارزشها:
در این نظام، تمامی اجزای سیستم آموزشی از معلمان و مدیران گرفته تا دانشآموزان و خانوادهها، به ارزشهای اساسی مثل عدالت، اخلاق، و تعالی انسانی متعهد هستند.
2. تعهد به اهداف بلندمدت:
برنامهها و سیاستهای آموزشی در چارچوب اهداف کلان و آرمانهای تربیتی تدوین و اجرا میشوند.
3. شفافیت و مسئولیتپذیری:
تمامی ذینفعان در این نظام بهطور شفاف به وظایف خود عمل کرده و در قبال نتایج آموزش پاسخگو هستند.
4. ارتباط قوی میان باور و عمل:
یک نظام مؤمنانه زمانی شکل میگیرد که بین آنچه به آن اعتقاد داریم و آنچه در عمل اجرا میکنیم، هماهنگی وجود داشته باشد.
5. وفاداری به جامعه و فرهنگ:
این نظام، آموزش را بر اساس نیازهای واقعی جامعه، فرهنگ بومی و ارزشهای محلی طراحی و اجرا میکند.
---
مؤلفههای کلیدی نظام اجرایی مؤمنانه:
1. رهبری الهامبخش و متعهد:
مدیران و رهبران آموزشی باید الگوهایی از اخلاق و تعهد باشند که کارکنان را به پایبندی به ارزشها ترغیب کنند.
2. معلمان مؤمن و مسئول:
معلمان باید باور قلبی به نقش تربیتی خود داشته باشند و با عشق و تعهد به آموزش بپردازند.
3. برنامهریزی هدفمند:
برنامههای آموزشی باید بهگونهای طراحی شوند که نهتنها دانش بلکه مهارتهای اخلاقی، اجتماعی و اعتقادی را تقویت کنند.
4. ارتقای مشارکت جامعه:
ارتباط نزدیک با خانوادهها، نهادهای اجتماعی و فرهنگی برای اجرای بهتر نظام مؤمنانه ضروری است.
5. توجه به اخلاق حرفهای:
تمامی کارکنان آموزشی باید به اصول اخلاق حرفهای پایبند باشند و محیطی آگاهانه و محترمانه ایجاد کنند.
---
چالشهای نظام اجرایی مؤمنانه:
1. فاصله بین نظریه و عمل:
گاهی باورهای نظری به دلایل مختلف مانند کمبود منابع یا فشارهای اقتصادی به عمل تبدیل نمیشوند.
2. تعارض ارزشها در جامعه:
اختلاف نظر درباره ارزشهای بنیادی ممکن است چالشهایی برای هماهنگی در سیستم ایجاد کند.
3. کمبود منابع انسانی یا مالی:
ایجاد یک نظام مؤمنانه نیازمند سرمایهگذاری در تربیت نیروی انسانی و زیرساختهاست.
4. مقاومت در برابر تغییر:
برخی از اجزای سیستم ممکن است در برابر تغییراتی که برای پایبندی بیشتر به اصول مؤمنانه ضروری است، مقاومت کنند.
---
راهکارها برای تقویت نظام اجرایی مؤمنانه:
1. تقویت تربیت معلمان و کارکنان بر اساس ارزشها:
آموزش معلمان با تأکید بر جنبههای اخلاقی و اعتقادی.
2. ایجاد ساختارهای حمایتی:
فراهم کردن منابع مالی، آموزشی و انسانی لازم برای اجرای دقیقتر اهداف.
3. ارزیابی مستمر:
سنجش دورهای میزان پایبندی سیستم به ارزشها و اصلاح سیاستها در صورت نیاز.
4. گفتمان فرهنگی:
ترویج ارزشهای مشترک در جامعه از طریق رسانهها، مدارس و نهادهای اجتماعی.
5. تقویت رهبری آموزشی:
تربیت مدیرانی که علاوه بر توانایی مدیریتی، تعهد عمیق به مأموریتهای آموزشی داشته باشند.
---
نتیجهگیری:
نظام اجرایی مؤمنانه، ابزاری قدرتمند برای تحقق اهداف بلندمدت آموزشی است. این نظام تنها زمانی موفق خواهد بود که ارزشها، تعهد و عملکرد در همه سطوح آموزش و پرورش هماهنگ شوند.
اساتید و دانشجویان دانشگاه فرهنگیان خوزستان سایت حاضر را با هدف اشتراک دانش و تجربه در زمینه رشته های مختلف دانشگاه فرهنگیان راه اندازی نمودند. هدف آن است که دانشجویان ورودی هر سال این مرکز با همکاری با اساتید خود در دروس مختلف ، کتب علمی، فایل های تدریس، پروژه های علمی دانشجویی انجام شده، تجارب و خاطرات خود از آموزش دانش آموزان، محتواهای علمی و مفید، معرفی سایت های مورد نیاز حرفه معلمی و.... را با هدف کمک به آموزش و پرورش( سیاست گذارن/ معلمان / مدیران/ معاونین) و دانشگاه فرهنگیان( اساتید/ مدیران/ معاونین و دانشجو معلمان و مهارت آموزان ماده 28) به اشتراک بگذارند.