16 راهکار در برخورد با دانش آموز بیش فعال

1.برخورد معلم با دانش آموز بیش فعال باید همراه با صمیمت باشد. هر کودک بیش فعال، علاقه‌مندی‌ها، استعدادها و توانایی‌ها و نقاط قوت و ضعف خاص خودش را دارد. باید بتوانید از طریق این شناخت، باعث گسترش مهارت‌های زندگی او بشوید. به همین خاطر بهتر است به صورت مداوم با والدین او ارتباط داشته باشید و از فعالیت‌ها، رفتارها و علاقمندی‌های او در بیرون مدرسه اطلاع داشته باشید.

ادامه نوشته

عوامل مؤثر در چیدمان میز و صندلی در کلاس

اندازه و شکل کلاس درس

یکی از عوامل مؤثر و مهم در چیدمان میز و صندلی، اندازه و شکل کلاس درس است. شما باید با توجه به اندازه کلاس درس، نوع چیدمان را تعیین کنید. زیرا اجرا برخی از انواع چیدمان‌ها ممکن است در کلاس شما امکان‌پذیر نباشد. همچنین شما باید مواردی نظیر تیرک، ستون‌ها و سایر وسایلی که قابلیت جابجایی ندارند را نیز در نظر بگیرید و آن‌ها را در اولویت تعیین نوع چیدمان قرار دهید. برای بسیاری از معلمان، تخته سیاه یا تخته سفید مرکز اصلی تمرکز بر روی تدریس و آموزش است. شما باید مطمئن شوید با چیدمانی که شما در نظر گرفته‌اید دانش‌آموزان به راحتی می‌توانند تخته را ببینند.

حواس پرتی

شناسایی و کاهش عوامل حواس‌پرتی احتمالی به ساده‌سازی دروس و افزایش بهره‌وری کلاس کمک می‌کند. امکاناتی مانند پنجره‌های مشرف به زمین بازی، لابی‌ها و راهرو‌های شلوغ اطراف، فواره‌های آب یا حتی یکی از همکلاسی‌ها که قصد دارد از مداد تراش استفاده کند، می‌توانند به راحتی توجه دانش‌آموزان مبتلا به اختلال حواس را پرت کنند. شما باید سعی کنید این عوامل حواس پرتی را از دید دانش‌آموزان خود دور نگه دارید.

سن و اندازه دانش‌آموز

هنگام چیدمان کلاس درس باید به سن و اندازه دانش‌آموزان دقت کنید و متناسب با این‌ها بهترین چیدمان را در نظر بگیرید. مثلاً شما باید دانش‌آموزان با قد بلند را در نظر بگیرید و جایگاه آن‌ها را به نحوی تعیین کنید که مانع دید افراد با قد کوتاهتر نشوند. سن و سطح بلوغ دانش‌آموزان شما نیز می‌تواند مانع انتخاب چیدمان خاصی شود. پس هنگام انتخاب نوع چیدمان حتماً به این موارد دقت کنید و اگر در کلاس شما دانش‌آموزانی با شرایط خاص حضور دارند، حتماً به آن‌ها نیز توجه کنید.

سبک و اهداف تدریس

سبک تدریس و در کل هدف از تدریس هم از عوامل مهم تعیین نوع چیدمان است که برخلاف مواردی که اشاره کردیم، کاملاً مطابق اختیار شماست. ترتیب صندلی و میز در کلاس درس باید به نحوی باشد که به افزایش میزان بهره وری در سبک آموزشی شما کمک کند.
اولین سؤالی که باید در این زمینه از خود بپرسید این است که در سبک آموزشی شما چه کسی کانون توجه کلاس است؟ مدرس یا دانش‌آموزان؟
کلاس معلم محور: اگر قرار است معلم در کلاس محور سخنرانی و ارائه باشد، از چیدمانی استفاده کنید که همه دانش‌آموزان بتوانند شما و سخنرانیتان را ببینند.
کلاس دانش‌آموز محور: در این نوع از کلاس‌ها، بحث بین دانش‌آموز و کار گروهی بسیار مهم است. شما باید چیدمانی پیدا کنید که دانش‌آموزان را به تعامل و همکاری با یکدیگر تشویق کند.
هر دو: بسیاری از مربیان به این باور پایبند هستند که یک آموزش متعادل، ترکیبی سالم از ارائه‌های معلم محور و بحث‌ها و کار گروهی بین دانش‌آموزان است. در این نوع از آموزش شما باید به دنبال چیدمانی انعطاف‌پذیر و کاربردی باشید.

اهداف یادگیری

دانش: در این سبک از تدریس دانش‌آموزان محتوای درس را یاد می‌گیرند و درک می‌کنند. در این روش شما باید از چیدمانی استفاده کنید که از فعالیت مستقل و فردی دانش‌آموزان پشتیبانی می‌کند و بر تمرکز بر محتوا تأکید دارد.
رشد مهارت: دانش‌آموزان در طول این دوره مجموعه خاصی از مهارت‌ها را توسعه می‌دهند. برای مهارت‌هایی که بر همکاری، ارتباط، کار گروهی، تفکر و غیره تکیه دارند، طرح‌هایی که کار گروهی و بحث را تشویق می‌کنند ترجیح داده می‌شوند.
برای یادگیری مهارت‌هایی که نیاز به استقلال فردی دارند مانند تجزیه و تحلیل، گوش دادن و… بهتر است از چیدمانی استفاده کنید که این استقلال فکری و فردی را به دانش‌آموزان بدهد و بتواند میزان اختلال در تمرکز و حواس پرتی را به حداقل برساند.

رایج ترین چیدمان میز و صندلی در کلاس درس

چیدمان سطری یا ستونی

چیدمان سطری یا ستونی یکی از رایج‌ترین چیدمان‌ها در کلاس درس است. این نوع چیدمان حول آموزش و ارائه‌های معلم محور می‌چرخد و دانش‌آموزان بیشتر بر روی درس و تکالیف مستقل متمرکز هستند. در چیدمان ستونی احتمال تقلب بین دانش‌آموزان کمتر است. این چیدمان برای کلاس درس با هر سایزی مناسب است ولی باید در نظر داشته باشید که در کلاس‌های بزرگتر ممکن است که دانش‌آموزانی که در ردیف‌های عقب‌تر می‌نشینند نتوانند به درستی تمرکز کنند و به تدریس مدرس گوش دهند.

چیدمان نعل اسبی یا U شکل

این نوع از چیدمان که به چیدمان کلاس به شکل U یا نعل اسبی معروف است، می‌تواند از تعامل میان دانش‌آموزان و تعامل میان دانش‌آموز و معلم به درستی پشتیبانی کند. در این چیدمان معلم می‌تواند از تمامی دانش‌آموزان به یک میزان حمایت کند. چیدمان یو شکل کاملاً برای کلاس‌هایی با اهدافی نظیر بحث گروهی و ارائه کلاسی مناسب است.

چیدمان خوشه‌ای

چیدمان خوشه‌ای به ارتقای تعامل میان دانش‌آموزان کمک می‌کند. در این نوع از آموزش دانش‌آموزان به توسعه مهارت‌هایی نظیر ارتباط، حل مسأله، همکاری و… می‌پردازند. چیدمانی به فرم خوشه محیطی امن و راحت را برای دانش‌آموزان برای به اشتراک گذاشتن‌ایده‌ها ارائه می‌دهد. نقطه ضعف این چیدمان، احتمال ایجاد سر و صدا و حواس پرتی دانش‌آموزان است.

چیدمان باندی (Runway)

این نوع چیدمان در دو ردیف اجرا می‌شود و برای کلاس‌های کوچک بسیار مناسب است. در چیدمان باندی معلم مرکز توجه است و آموزش از روبرو انجام می‌شود. این طرح برای بحث کلاسی، گفتگو و کلاس های مبتنی بر سخنرانی و ارائه عالی است.

چیدمان استادیوم (Stadium)

چیدمان به فرم استادیوم در چند ردیف مورب صورت می‌گیرد و مانند چیدمان Runway برای کلاس‌های معلم محور بسیار مناسب است. در این چیدمان نیز آموزش از روبرو صورت می‌گیرد و دانش‌آموزان با تمرکزی مناسب شنونده هستند.

چیدمان ترکیبی

چیدمان ترکیبی برای کلاس‌هایی با دانش‌آموزان با سطوح مختلف یادگیری، روش‌های یادگیری متفاوت و مسائل رفتاری عالی است. در این نوع از چیدمان شما می‌توانید هر چیدمانی که با نیاز‌های شما و توانایی‌های دانش‌آموزانتان مطابقت دارد را به بهترین نحو اجرا کنید. به عنوان مثال شما می‌توانید بخشی از کلاس درس را برای دانش‌آموزان که مایل به یادگیری دروس به صورت فردی و مستقل هستند بچینید و بخش دیگر را به دانش‌آموزانی اختصاص دهید که به کار‌های گروهی و اشتراکی علاقه بیشتری دارند.

فعالیت های یادگیری

مجموعه فعالیت های منظم و مرتّب یک درس و انواع فعالیت هایی که معلم برای انجام در کلاس انتخاب می کند ارتباط مسقیم با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره ابتدایی دارد. برای آن که معلم در انتخاب یا تدوین فعالیت های یادگیری موثر تر عمل کرده و آن ها را به گونه ای اثربخش عرضه کند نیاز به در نظرآوری 3 دسته کار عمده دارد:

1- تهیه چارچوب درس

پیش از آغاز درس، معلم باید چارچوبی برای آموزش تنظیم کند، این کار به دانش آموز کمک می کند تا با شیوه ارائه درس آشنا شوند. در این زمینه، پژوهش های انجام یافته در باره ی تدریس شش رفتار خاص را برای معلم معین کرده اند:

1/1) سازماندهی پیشاپیش مواد یادگیری

2/1) تعیین روندی روشن برای انجام کار در کلاس

3/1) صحبت با یادگیرندگان در باره آنچه باید یاد بگیرند و بحث با آنان در باره روش های مناسب برای یادگیری محتوای دانش و مهارتی

4/1) انجام آزمون در آغاز درس و ارائه توضیحات روشن کننده و بحث در باره هدف درس

5/1) ارائه تصویر کلی از درس (ارائه تصویر کلی از درس در کلاس های چندپایه نهایت فعالیت های یادگیری پایه بالاتر را نشان می دهد.)

6/1) ارتباط دادن پیش دانسته ها یا پیش آموخته های دانش آموزان با پس آموخته ها

2) تنظیم ارتباطات بین معلم و دانش آموز

متخصصان آموزش و پرورش و پژوهشگران حوزه روان شناسی تربیتی بر این باورند که تعامل میان معلم و دانش آموزان در دو مرحله اصلی شکل می گیرد:

مرحله اول: معلم در این مرحله مهارت یا مفهوم مورد نظر برای یادگیری را به صورت عینی و از طریق ارائه نمونه های عملی و مثال ها از محتوای کتاب درسی عرضه می کند.

مرحله دوم: معلم در این مرحله دانش آموزان را به بازخوانی ترغیب میکند. او این کار را برای اطمینان از میزان درک و فهم دانش آموزان انجام می دهد.

3)مراقبت از دانش آموزان برای دست یابی به یادگیری

مراقبت از دانش آموزان برای دست یابی به یادگیری یاری به آنان برای کسب دانش، مهارت و نگرش مورد انتظار است. «مراقبت» را بعضی با «پایش» مترادف دانسته اند. در واقع در کلاس درس یکی از کارهای معلمان «پایش» است. معنای دقیق «پایش» را می توان در شعر معروف «مادر» لمس کرد:

یک حرف و دو حرف نهاد بر زبانم تا شیوه گفتن آموخت

دستم بگرفت و پا به پا برد تا شیوه راه رفتن آموخت

«پایش» از سوی معلم، مسئولیت در برابر یادگیری را برای دانش آموزان به ارمغان می آورد. در مدت «پایش» معلم باید اقدامات زیر را انجام دهد:

- آماده سازی یادگیرندگان برای کار کلاسی و نظارت بر کارها

- حفظ موقعیت مثبت خود در ارائه بازخورد و کمک اختصاصی

- تدارک بازخورد برای فعالیت های یادگیری دانشی، مهارتی و اصلاح نگرش و تقویت آن ها.

اشاره های کلیدی برای معلمان چندپایه

1- به کارگیری راهبردهای تدریس باید همراه با انعطاف پذیری باشد. در برخی مواقع نیاز است برای اثرگذاری بیشتر راهبردهای تدریس با توجه به نوع محتوا و نیازمندی دانش آموزان مورد بازنگری قرار گیرد.

2- فضای یادگیری باید به گونه ای طراحی شود که پیشرفت مداوم را برای یادگیرندگان زمینه ساز کند.

3- برای سازگار شدن دانش آموزان با مدرسه، لازم است ارتباط نزدیکی بین خانه و مدرسه به وجود آید.

4- در کنار فعالیت های مربوط به ایجاد انگیزه در دانش آموزان شایسته است تلاش گردد مهارت ها و عادت ویژه گوش دادن، سخن گفتن و یادگیری در آنان پرورش یابد. فعالیت های مبتنی بر بازی و فعالیت های مبتنی بر گروه همتایان می تواند راهی برای ایجاد آمادگی بیشتر در دانش آموزان برای حضور در مدرسه باشد.

5- دانش آموزان در کنار فراگیری نوشتن، خواندن و حساب کردن ، باید در انواعی از فعالیت های خلاقانه، فرهنگی و فعالیت های بدنی درگیر شوند. با این همه، نباید فعالیت هایی که اشاره شد بسیار سخت گیرانه باشد. دانش آموزان باید در انجام فعالیت احساس راحتی کرده و آن ها را با سرعت و توانایی خود را انجام دهند.

6- از دانش آموزان بزرگتر باید درخواست کرد تا به دانش آموزان کم سن و سال یاری کنند. از دانش آموزان بزرگسال ارشد می توان برای تدریس به دانش آموزان پایه های پایین تر استفاده کرد. کودکان پایه های پایین تر می توانند با یاری دانش آموزان پایه های بالاتر به تمرین و فعالیت های بدنی، حفظ کردن اشعار، خواندن متون و ... بپردازند.

7- گروه بندی بر پایه توانمندی را به عنوان یک راهکار در نظر بگیرید. قرار دادن یک دانش آموز قوی، متوسط و دانش آموز ضعیف، فرصت مناسبی برای تدریس دوسویه و انجام تدریس جبرانی فراهم می کند. وقتی دانش آموز ارشد به دانش آموز کم سن و سال تدریس می کند به او یاری می کند که بهتر بیاموزد، و دانش آموز کم سن و سال به دانش آموز ارشد یاری می کند آموخته هایش را عرضه کند.

8- گاهی فعالیت یکسانی را برای همه دانش آموزان کلاس ارائه دهید. شمار زیادی از فعالیت ها را می توان طراحی کرد که دانش آموزان پایه های اول تا پنجم در انجام دادن آن ها شرکت کنند. برای مثال ، فعالیت های مربوط به تربیت بدنی، فعالیت های مربوط به تعلیمات مدنی، فعالیت های مربوط به خواندن و ... حتی تدریس برخی از مفاهیم ریاضیات برای کل کلاس امکان پذیر است.

تقسیم بندی دانش آموزان در کلاس درس چندپایه

در کلاس های درس چندپایه، تقسیم دانش آموزان به گروه های کاری، یکی از راهبردهای اثربخش است. انواع گروه بندی دانش آموزان در زیر آمده است:

الف) گروه بندی بر پایه توانایی مشابه

در این نوع گروه بندی، دانش آموزان در قالب گروه های قوی، متوسط و ضعیف سازماندهی می شوند. یکی از مزایای این نوع گروه بندی، ایجاد فرصت برای دانش آموزان به منظور کار با همتایان خود است. این گروه بندی برای موضوعاتی چون، ریاضیات ، زبان (خواندن و نوشتن) و تربیت بدنی مناسب است.

ب) گروه بندی کودکان براساس توانایی های متفاوت

این نوع گروه بندی بر مبنای توانایی های مختلف دانش آموزان شکل می گیرد. گروه بندی کودکان براساس توانایی های مختلف برای انجام «کارهای مشارکتی و انجام واحدهای کار» مناسب است.

پ) گروه بندی سنی

گروه بندی بر پایه ی سن تقویمی دانش آموزان انجام می گیرد. این نوع گروه بندی بر مبنای این فرض شکل گرفته است که وقتی دانش آموزان با افراد هم سن و سال خودکار می کنند پیشرفت بیشتری به دست می آورند.

ت) گروه بندی کودکان براساس سن های متفاوت

این نوع گروه بندی برای انجام کارهای گروهی، هنری و انجام فعالیت های یادگیری مناسب است.

ث) گروه بندی داوطلبانه

در این نوع گروه بندی،‌ دانش آموزان می توانند هم گروهی های خود را انتخاب کنند. این نوع گروه بندی به دوستان و یا خواهران و برادرانی که در کلاس های چندپایه حضور دارند امکان همکاری و مشارکت می دهد.

ج) گروه بندی تصادفی

این نوع گروه بندی با استفاده از اعداد، نام رنگ ها، فصل ها و ... فرصت همکاری و هم اندیشی کلیه دانش آموزان را با هم فراهم می کند.

معلم خلاق – هشت گام برای تبدیل شدن به یک معلم خلاق

گام اول: به یک معلم آگاه و بامعلومات بدل شوید.

یادگیری درباره چیزهای دیگر هم اهمیت زیادی دارد. معلم خلاق چیزی بیش از دانش تدریس را با خود به کلاس می‌آورد. او در حوزه‌های دیگری هم تحصیل کرده و می‌تواند از تجربیات و علاقه‌مندی‌های فرارشته‌ای خود نیز استفاده کند.

گام دوم: با معلمان دیگر ارتباط برقرار کنید.

هرچند آموزش رسمی به بهبود مهارت‌های معلمی شما کمک می‌کند، اما ارتباط گرفتن با سایر همکارانی که در حوزه شما مشغول به فعالیت هستند نیز حائز اهمیت است. درست است که می‌توان از سخنرانان و نویسندگان صاحب‌نام الهام گرفت، اما معلمانی مثل من و شما نیز می‌توانیم به همین اندازه الهام‌بخش باشیم.

گام سوم: کلکسونی از ایده‌های تدریس را جمع‌آوری کنید.

مهم نیست که حتماً ایده‌های جمع‌آوری‌شده را بلافاصله به کار بگیرید. آنچه اهمیت دارد این است که آن‌ها را به‌گونه‌ای جمع‌آوری و سازمان‌دهی کنید که در فرصت مقتضی بتوان به‌راحتی از آن‌ها استفاده کرد. همین ایده‌ها هستند که موجب می شوند شما در مسیر خلاقیت ثابت‌قدم بمانید؛ به‌ویژه زمانی که خود را با آن‌ها سازگار کرده و آن‌ها را آزمایش کرده باشید.

گام چهارم: آموخته‌های خود را با دیگران به اشتراک بگذارید.

معلمان نیز (همچون فراگیران) می‌توانند در کار خود چیزهایی را از دیگران بیاموزند، اما بالاخره زمانی متوجه خواهند شد که باید متعهد شده و مشارکت کنند.

گام پنجم: موانع تفکر خلاق را از میان بردارید.

بسیاری از افراد از وجود استعداد خلاقیت در خود، اطمینان کامل دارند و از دل به دریا زدن هراسی به خود راه نمی‌دهند، اما بسیاری از ما خیلی وقت‌ها احساس می‌کنیم که نمی‌توانیم این کار را انجام دهیم. در چنین مواقعی ممکن است احساس کنیم که فاقد قدرت تصور ذهنی هستیم، زیاد باهوش نیستیم، خیلی جوان یا بااستعداد نیستیم و مواردی از این قبیل.

گام ششم: خلاقیت را تمرین کنید.

درست همان‌طور که ورزشکاران با تمرینات مداوم، آمادگی خود را حفظ می‌کنند، ذهن ما نیز از تمرین منظم سود می‌برد. شما برای تمرین دادن ذهن خود چه اقدامی انجام می‌دهید؟ آیا از کار کردن با جدول کلمات متقاطع، سودوکو یا چیدن جورچین لذت می‌برید؟ ثابت شده است که این اقدامات و نیز سایر تمرینات ذهنی، تمرکز و خلاقیت ما را افزایش می‌دهند.

گام هفتم: آزمایش کنید و در تدریس خود تأمل‌کنید.

یک راه مطمئن برای این‌که خود را به‌عنوان یک معلم به نابودی بکشانیم این است که خودمان را فقط به ایده‌ها و تکنیک‌های قبلی متکی کرده و برای یافتن ایده جدید، تلاش نکنیم. البته اثربخشی این روش منوط به این است که دانش آموزان خود را نیز در مرحله‌ای از کار، مأیوس کنید.

گام هشتم: خلاقیت را به یک هدف روزانه تبدیل کنید.

معلم خلاق بودن به شما در حل مشکلات کمک می‌کند. این ویژگی برای معلمان مفید است چراکه حل مسئله دقیقاً همان چیزی است که معلمان همواره در کارهای خود با آن مواجه‌اند؛ از تصمیم‌گیری درباره مواد درسی، رویه‌ها و نمرات گرفته تا سازگار شدن با فعالیتی که فراگیران نسبت به آن واکنشی نشان نمی‌دهند و نیز کمک کردن به افرادی که آن‌طور که بایدوشاید پیشرفت نمی‌کنند.

ویژگی های معلم صبور

معلمی خوب بودن بسیار مهم است . معلم خوب کسی است که دانش آموز تا آخر عمر از او یاد کند و گرامی داشته شود اما چه چیزی باعث می شود تا یک معلم خوب باشید؟

1- مهارت های ارتباطی

ارتباطی موثر یک دارایی محسوب می شود و باید در محیط های حرفه ای و محیطی کسب شود زیرا ریشه روابط موفق و به یاد ماندنی است . در زمینه آموزشی نیز مهارت ارتباطی قوی برای یک معلم به منظور ایجاد یک فضای قابل اعتماد برای دانش آموزان مهم است.

2- مهارت های شنیداری

دانش آموزان به صحبت های یک معلم گوش می دهند، از طرفی نیز اگر آن ها سوالاتی داشته باشند باید مورد توجه معلم قرار بگیرند. توانایی های شنیداری نهفته است و به شما این امکان را می دهد تا دانش آموزان خود را درک کنید.

3- نگرشی دوستانه

برخورد دوستانه یکی از مهم ترین ویژگی های یک معلم خوب است . این مهارت ارتباط تان را با دانش آموزان نزدیک تر کرده و آن ها را ترغیب به یادگیری بیشتر و بهتر می کند.

4- صبوری

صبر یک فضیلت در دنیای آموزش است. معلم بودن و رسیدگی همزمان به چندین دانش آموز کار ساده ای نیست و صبر زیادی لازم دارد زیرا دانش آموزان هنگام یادگیری استعداد های مختلفی دارند. توجه به این موضوع بسیار مهم است زیرا به دانش آموزان کمک می کند تا از درس هایشان عقب نمانند و موفقیت در محیط تدریس را بیشتر کنند.

5- اخلاق کاری خوب

اخلاق خوب ، ویژگی یک معلم خوب است زیرا در نحوه تدریس او نیز موثر می باشد . داشتن یک اخلاق کاری خوب به دانش آموزان نیز کمک می کند تا از معلم خود الگو بگیرند . معلم خوب در کنار این ویژگی باید مسئولیت پذیر نیز باشد بدان معنا که بتواند مسئولیت موارد مختلفی از جمله رفتارهای احتمالی دانش آموزان را در محیط کلاس بر عهده بگیرد.

6- مهارت های سازمان دهی

معلمان باید سازمان دهندگان خوبی باشند زیرا کیفیت خوب این کار، در معلمی خوب بودن نقشی اساسی دارد . در صورت عدم داشتن این مهارت ، معلم ممکن است در انتظارات و وظایفی که برعهده دانش آموزان گذاشته است دچار خطا شود.

7- آماده سازی

آماده سازی به همراه سازمان دهی یکی دیگر از ویژگی های معلم خوب است . لازم است معلمان در مورد مطلبی که قرار است ارائه دهند آگاه باشند و برای کلاس خود آماده شوند . آن ها می توانند این کار را 6-12 ساعت قبل از شروع کلاس شان انجام دهند.

8- مهارت های انظباطی

یک معلم باید نظم و انضباط را در نظر داشته باشد . معلمی که مهارت انضباطی قوی و موثری داشته باشد قادر خواهد بود تا رفتار های مثبت را در کلاس ارتقا دهد.

9- محیط آموزشی دوستانه

داشتن یک کلاس آموزش دوستانه برای بچه ها ضروری است. شما به عنوان یک معلم ، الگوی دانش آموزان خود هستید. این بدان معناست که معلمان نباید در هر زمانی که خواستند خوراکی بخورند یا با تلفن صحبت کنند.

طرح طرح روزانه

معلمان و اساتید پیش از ورود به هر جلسه آموزشی جهت اجرای بهتر تدریس خود باید برنامه ای را تهیه کنند که تمامی فعالیت های کلاسی همان جلسه را شامل شود. به این برنامه در اصلاح طرح درس روزانه یا جلسه ای می گویند. با استفاده از طرح درس روزانه, اهداف هر جلسه آموزشی ترسیم شده و روش تدریس بر اساس همان هدف تعیین می شود.

نگارش طرح درس روزانه کار سختی نبوده و با داشتن اندکی تجربه و آگاهی می توان آن را انجام داد. با این حال خیلی از معلمان به دنبال دانلود طرح درس روزانه رایگان هستند. این دسته از افراد باید بدانند که نوشتن طرح درس به گونه ای است که ممکن است از یک شخص به شخص دیگر متفاوت باشد. به همین دلیل در این مقاله قصد داریم نحوه نگارش طرح درس روزانه را توضیح داده و در نهایت لینک دانلود رایگان طرح درس روزانه را ارائه دهیم.

طرح درس روزانه

در گذشته مفهوم کلاسداری تنها به حضور معلم در کلاس، تدریس یک درس و آموزش به دانش آموزان ختم می شد، اما امروزه این مفهوم تغییرات گسترده ای کرده و افرادی که قصد ورود به شغل معلمی را دارند با چالش هایی رو به رو ساخته است. یکی از مهارت هایی که معلمان و حتی اساتید پیش از ورود به کلاس خود باید آن را رعایت کنند، نگارش طرح درس روزانه است. اما منظور از طرح درس چیست؟

طرح درس همان پیش نویس برنامه هایی است که معلم قصد دارد در کلاس خود اجرا کند. اگر این برنامه تنها مختص به یک روز یا یک جلسه تحصیلی باشد، طرح درس روزانه نامیده می شود. در این نوع از طرح درس معلم می بایست کلیات جلسه آموزشی خود همانند تعداد دانش آموزان، روش تدریس، وسایل آموزشی مورد نیاز، اهداف کلی و جزئی آموزش و ... را قید کرده و در آخر با ارزشیابی تکوینی میزان یادگیری دانش آموزان را بسنجد.

البته برای نوشتن طرح درس روزانه باید به مدت زمان هر جلسه نیز توجه داشت. معلم می تواند تایم احوال پرسی و حضور و غیاب را 10 دقیقه در نظر گرفته و سپس سایر فرآیندهای تدریس را بر اساس نظر خویش در زمان مشخصی ارائه دهد. تمامی این موارد در دوره های ضمن خدمت به معلمان آموزش داده می شود. با این حال در جدول زیر نکاتی که می بایست در نگارش یک طرح درس روزانه مورد توجه داشت آورده شده است.

هر یک از موارد ذکر شده در جدول بالا دارای تعریف و روش نگارش مخصوص به خود هستند که در ادامه مقاله به بیان آن ها می پردازیم. همچنین معلمان برای آشنایی بیشتر با جزئیات طرح درس و انواع آن می توانند به مطالعه مقاله زیر نیز بپردازند.

اصول و قوائد روش بارش مغزی

* اصل اول " مبتنی بر تنوع نظرات است". تنواع نظرات، آن بخش از مغز را که به خلاقیت مربوط است فعال تر می کند تا بر تفکر قضاوتی خود فائق آید. تفکر قضاوتی در واقع به معنی ارزیابی ها و نظرات تکمیلی نسبت به مطلب مطرح شده است. به این منظور بعد از آن که تمامی پیشنهادات جمع آوری گردید، بررسی و ارزیابی پیشنهادات صورت می گیرد.

* اصل دوم " کمیت، فزاینده کیفیت است" . یعنی هر چه تعداد پیشنهادات بیشتر شود، احتمال رسیدن به یک راه حل بهتر افزایش می یابد.

اسبورن عنوان می دارد پیشنهاد ایجاد شده در ذهن یک فرد عادی در گروه، 2 برابر پیشنهاد ایجاد شده در حالت انفرادی است. در صورتی که قواعد و مقررات مشخصی برای جلسات بارش مغزی در نظر گرفته و رعایت گردد این روش بسیار کارآمدتر خواهد شد.

چهار قاعده اساسی بارش مغزی
قاعده اول ) انتقاد ممنوع
این مهمترین قاعده است و با توجه به این که در جریان بارش فکری، افراد اندیشه های غلط یا صحیح خود را ارائه می دهند هر گونه انتقاد یا اعتراض، روند فعالیت را کُند می کند و فکر آنان را به جای تفکر در مورد موضوع مورد نظر، به سوی انتقاد و حتی واکنش در مقابل انتقاد سوق می دهد و چه بسا به مشاجره منتهی شود.

قاعده دوم ) اظهار نظر آزاد و بی واسطه
این قاعده برای جرأت بخشیدن به شرکت کنندگان جهت ارائه پیشنهادهایی است که به ذهن آنها خطور می کند. به عبارت دیگر در یک جلسه بارش مغزی، تمام اعضا باید جسارت و شهامت اظهار نظر را پیدا کرده باشند تا بتوانند پیشنهاد و نظر خود را بیان کنند. هر چه پیشنهادها جسورانه تر باشد نشان دهنده اجرای موفق تر جلسه است، لذا قضاوت و ارزشیابی در مورد اندیشه و فکر اعضا ممنوع است، چون که مقدار زیادی از وقت جلسه تلف شده و فکر اشخاص را منحرف می کند. در نتیجه، فرصت تفکر و بارش فکری کاهش می یابد.

قاعده سوم ) تأکید بر کمیت
هر چه تعداد نظرات بیشتر باشد، احتمال وجود پیشنهادهای مفید و کارسازتر در بین آنها بیشتر می شود. موفقیت اجرای روش بارش مغزی با تعداد پیشنهادهای مطرح شده در جلسه رابطه مستقیم دارد. در این روش این گونه عنوان می شود که هر چه تعداد پیشنهاد بیشتر باشد، احتمال دسترسی به طرح پیشنهاد کیفی بیشتر است.

قاعده چهارم ) تلفیق و بهبود پیشنهادها
اعضا می توانند علاوه بر ارائه پیشنهاد، نسبت به بهبود پیشنهاد خود اقدام کنند. روش بارش مغزی این امکان را به اعضا می دهد که پس از شنیدن پیشنهادهای دیگران پیشنهاد اولیه خود را بهبود بخشند. آنها همچنین می توانند پیشنهاد خود را با چند پیشنهاد دیگر تلفیق کرده و پیشنهاد بهتر و کامل تری مطرح سازند.

مقدمه و تاریخچه روش تدریس بارش مغزی

مقدمه
روش بارش مغزی یا یورش مغزی و ذهن انگیزی ( Brain Storming ) یکی از شناخته شده ترین شیوه های برگزاری جلسات همفکری و مشاوره بوده و کاربرد جهانی دارد. این روش دارای مزایا و ویژگی هایی منحصر به فرد است. در واقع بسیاری از تکنیک های دیگر منشعب از این روش است. در این روش دانش آموزان با آزادی تمام کلیه مطالبی را که در مورد موضوع به ذهن شان می رسد، فورا بیان می کنند و به طور ناخودآگاه و سریع از یافته ها و دانسته های قبلی خود استفاده می کنند و آنها را به کلاس ارائه می دهند. به تدریج دانش آموزان مجموعه جملات و کلماتی را بیان می کنند که تمامی آنها در کنار یکدیگر می تواند بخش عمده ای از مطالب مرتبط با سر فصل مربوطه را ارائه دهد.

این روش به معنی استفاده از مغز برای یورش به یک مسئله است. بارش فکری عبارتست از اجرای یک روش گردهمایی که گروهی می کوشند برای یک مسئله به خصوص با ارائه تمامی ایده های خود، راه حلی بیابند.

این روش قابلیت انعطاف بسیار زیادی دارد و می توان آن را در شرایط سخت تر کلاسی مثل پرجمعیت بودن کلاس یا کلاس هایی که بچه ها از نظر مشارکت یا سطح سواد در سطح پایین تری هستند یا حتی در شروع اجرای این روش برای آشنایی هر چه بیشتر دانش آموزان با این روش، به شیوه آسان تری اجرا کرد.

در این شیوه می توان ابتدا به طرح موضوع پرداخت سپس از همه دانش آموزان کلاس درخواست ارائه ایده نمود. در حقیقت به جای آن که هر گروه جداگانه به ارائه و بررسی ایده پرداخته و در پایان گروه ها حاصل کار خود را ارائه دهند، این کار با مشارکت همه دانش آموزان کلاس به عنوان یک گروه بزرگ صورت گرفته و با نوشتن ایده ها توسط معلم بر روی تخته سیاه آغاز شده و سایر مراحل کار اعم از بارش ایده ها، طبقه بندی و ارزش گذاری ایده ها با نظارت معلم پی گیری می شود.

تاریخچه
این روش توسط الکس اسبورن در سال 1988 معرّفی شد. در آن زمان بنیاد فرهنگی اسبورن این روش را در چندین شرکت تحقیقاتی، بازرگانی، علمی و فنی برای حل مشکلات و مسائل مدیریت به کار گرفت. موفقیت این روش در کمک به حل مسائل آن چنان بود که ظرف مدت کوتاهی به عنوان روشی کارآمد شناخته شد. اسبورن خودش نام یورش فکری را ابداع نکرد بلکه اعضای شرکت کننده در جلسه " ایده جویی " آن را " یورش فکری " نامیدند . یورش فکری به معنی بهره گیری از مغز برای یورش به یک مسئله یا پرداختن به یک موضوع است.

عوامل موثر در بهبود کیفیت تدریس

قبل از واردشدن به بحث، تعریف تدریس را ازنظر لانجرن می آوریم: "تدریس فرایند پیچیده وازقبل برنامه ریزی شده ای است که توسط معلم در کلاس اجراء می شود وهدف عمده اش ایجاد درگیری و تعامل عینی وذهنی یادگیرنده بامطالب یادگرفتنی می باشد." از نظر کومیز عوامل درون مدرسه ای موثر در تدریس عبارتند از: 1- اهداف آموزش 2- برنامه های درسی 3- معلمان 4- روش های تدریس 5- تکنولوژی آموزشی. یادگیری دانش آموزان درمدارس به عوامل بسیار زیادی ازجمله : "سوابق خانوادگی –انگیزه دانش آموزان از تحصیل - برنامه ریزی درسی – زمان اختصاص یافته به آموزش وتمرین – توانایی دبیران دراداره کلاس –موقعیت وتحصیلات دبیران ورفتار انان درکلاس بستگی دارد" از جمله عواملی که می تواند در بهبود کیفیت تدریس موثر واقع شود عبارتند از: 1- شناخت دانش آموزان وصمیمی بودن با آنها (سوابق خانوادگی ،شخصیتی، بیماری، ذهنی و...) 2- ایجاد انگیزه وتشویق دانش آموزان 3- مشارکت دانش آموزان درفرایند یادگیری(به تفکر واداشتن دانش آموزان وایجاد مساله برای آنها) 4- به کاربردن شیوه های مناسب تدریس 5- مراعات اصول ارائه مطالب 6- برقراری نظم وانضباط درکلاس 7-استفاده از وسائل وامکانات کمک آموزشی 8- ایجاد شرایط فیزیکی مناسب در کلاس. 9- ارزشیابی مستمر دانش آموزان
10 روش برای تدریس بهتر و موثر
1- دانش‌آموزان خود را بیشتر بشناسید.
2- زمانی كه معلم یك محیط امن برای فراگیران فراهم نماید فراگیران قادر به انجام ریسك هستند.
3- مدرسان بزرگ هم اشتیاق و هم هدف‌داری را به دانش‌آموزان انتقال می‌دهند.
4- زمانی كه معلم مشخص كند دانش‌آموزان چه چیزهایی را بایستی یاد بگیرند آنها بهتر فرا می‌گیرند.
5- مطالب را واضح و روشن بیان نمایید، اگر چه نمی‌توانید آنها را ساده كنید.
6- بدون فدا كردن اعتماد پذیری، آسیب‌پذیری را تمرین كنید.
7- از اعماق وجودتان آموزش دهید.
8- نكات مهم را تكرار كنید.
9- شما خودتان اطلاعات را ارائه نمی‌دهید.
10- معلمان خوب، سئوالات خوب می‌پرسند. منبع : وبلاگ مهارت های مشاوره ای برای همه

اصول کلی انتخاب فرصت ها و فعالیت های یادگیری

رالف تایلر، مولف کتاب اصول اساسی برنامه ریزی تحصیلی و آموزشی درباره انتخاب فعالیت های یادگیری می نویسد: گرچه فرصت ها و فعالیت های یادگیری مناسب برای رسیدن به هدف ها با نوع آن ها متفاوت می باشند، اما بعضی اصول کلی وجود دارد که در انتخاب تجارب و فعالیت های یادگیری، بدون توجه به نوع هدف، مورد استفاده قرار می گیرند، آن اصول به اجمال از این قرارند:

اصل اول، برای رسیدن به هر هدف تربیتی، فعالیت ها و تجارب یادگیری چنان باید انتخاب شوند که به دانش آموز فرصت انجام دادن نوع رفتار مورد نظر را بدهند. به سخن دیگر ، اگر یکی از هدف های مورد نظر، پرورش مهارت های حل مسأله باشد، در صورتی به این هدف خواهیم رسید که فعالیت های یادگیری فرصت های فراوانی برای حل مسأله به دانش آموزان بدهند.

اصل دوم، این است که فعالیت های یادگیری چنان باید تعیین شوند که دانش آموز از انجام دادن نوع رفتار مورد نظر هدف ها رضایت کسب کند.

اصل سوم، با توجه به تجارب یادگیری، بیان گر این نکته است که واکنش های مورد نطر و مطلوب این تجارب و فعالیت ها باید در حیطۀ توانایی و حد امکان دانش آموز باشد. به عبارت دیگر، تجارب و فعالیت های یادگیری باید با رشد، معلومات، استعداد و توانایی کنونی دانش آموز متناسب باشد.

اصل چهارم، در فضايي منعطف و قابل نفوذ براي نوآوري هاي معلمان در برنامه درسي تدوين شده، رويكرد چندگانه در حكم يك اصل مفهوم پيدا مي كند. اصولاً فعاليت هاي يادگيري مي توانند در كسب همان هدف مورد استفاده و توجه معلم قرار گيرند.

اصل پنجم، عبارت ازپيامدهاي چندگانه است، هميشه از يك فعاليت يادگيري نتايج چندگانه به دست مي آيد. زيرا، هر دانش آموز انديشه هاي مطرح شده در كلاس درس را به طريق خودش تفسير مي كند و آن را به گونه اي به كار مي گيرد كه مبتني بر تجربه قبلي است.

فنون مدیریت کلاس

فنون مدیریت کلاس؛

1. تدبیر منفی
2. کم و زیاد کردن تن صدا
3. حرکت های معلم در کلاس درس
4. ناکید روی بعضی مفاهیم و کلمات
5. زبان بدن
6. تشویق و تمجید دانش آموزان
7. وضع قوانین و مقررات کلاس درس

3 دیددگاه مدیریت کلاس

3 دیدگاه و رویکرد مدیریت کلاس:

1) مداخله گرا

معلم محور؛ رفتار با کنترل بیرونی جهت داده می شود. (رفتار گرایی)

2)تعامل گرا

هم دانش آموز و هم معلم؛ گروهی

یکی از وظایف معلم، آموزش خود کنترلی است.

3) عدم مداخله

انسان گرا و دانش آموز محور است.

معلم، راهنما است.

مداخله معلم بصورت غیر مستقیم است.

8 اصل برای مدیریت کلاس درس کارآمد

8 اصل برای مدیریت کلاس درس کارآمد:

*امکان فعالیت فرصت معنادار را فراهم سازید.

*کلاس را به محیط حمایت کننده تبدیل کنید.

*برای یادگیری موفقیت آمیز فرصت های لازم را فراهم کنید.

*به دانش آموزان کمک کنید که هدف های مربوط به اصلاح خود را تعریف کنند.

*درباره نتایج کارها اطلاعات لازم را در اختیار دانش آموزان بگذارید.

*دانش آموزان را در تصمیم گیری شرکت دهید.

*برای روز های (بد) برنامه ریزی کنید.

*رفتارهای مناسب را تقویت کنید.

روش تدریس

روش تدریس (به انگلیسی: Teaching Method) روش سازمان‌دهی شکل یادگیری با هدف برآورده شدن یک هدف آموزشی خاص، یا به جای گذاردن یک اثر یادگیری خاص است. آموزش برنامه‌ای، سخنرانی، و نمایش عملی مثال‌هایی از روش تدریس محسوب می‌شوند. روش تدریس، مجموعهٔ فعالیت‌ها و مراحل تجربی است که برای نیل به هدفی معین انجام می‌شود و بهترین روش روشی است که با صرف کمترین مدت و با توجه به امکانات موجود، بیشترین بهره و نتیجه را عاید گرداند. تدریس را سازمان‌دهی یادگیری دانش‌آموزان تعریف کرده و روش تدریس مجموعهٔ فعالیت‌هایی است که با توجه به شرایط و امکانات موجود صورت‌می‌گیرد تا مساعدترین زمینه را برای‌ پرورش و آموزش مؤثر و مطلوب فراهم سازد.