طرح درس

برای شنیدن این پادکست کلیک نمایید.

مدیریت کلاس

برای شنیدن این پادکست کلیک نمایید.

ارزشیابی کیفی

برای شنیدن پادکست کلیک نمایید.

برترین تکنیک ها در تدریس علوم

تدریس علوم، یکی از مهم‌ترین و حساس‌ترین وظایف معلمان در نظام آموزشی هر کشور است. علوم، مجموعه‌ای از دانش‌ها و مفاهیم پیچیده و گسترده‌ای است که درک و فهم آن نیازمند تلاش و کوشش فراوان از سوی معلم و دانش‌آموز است. معلمان علوم باید با به‌کارگیری روش‌های نوین تدریس و تسلط کامل بر محتوای آموزشی، زمینه‌های فهم و یادگیری مفاهیم علوم را برای دانش‌آموزان فراهم سازند.

تدریس علوم در مدارس، به دلیل ماهیت تجربی و آزمایشگاهی این دروس، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. معلمان علوم باید بتوانند محتوای آموزشی را به شیوه‌ای ساده، روان و کاربردی به دانش‌آموزان انتقال دهند. آنها باید ضمن آشنایی با روش‌های نوین تدریس، نسبت به طراحی و اجرای فعالیت‌های آزمایشگاهی و عملی مرتبط با موضوعات درسی مسلط باشند. این امر نه تنها موجب تقویت درک و فهم دانش‌آموزان از مفاهیم علمی می‌شود، بلکه زمینه‌های شکوفایی خلاقیت و نوآوری آنان را نیز فراهم می‌سازد.

معلمان علوم باید توانایی ایجاد انگیزه و عشق به یادگیری علوم را در دانش‌آموزان داشته باشند. آنها باید با استفاده از روش‌های جذاب و متنوع تدریس، همچون استفاده از فناوری‌های نوین، ارتباط مفاهیم علمی با زندگی روزمره و طرح پرسش‌های چالش‌برانگیز، دانش‌آموزان را به سمت درک عمیق و کاربردی علوم سوق دهند. این امر نه تنها موجب افزایش علاقه‌مندی دانش‌آموزان به علوم می‌شود، بلکه راه را برای بالندگی و پیشرفت آنان در این حوزه هموار می‌سازد.

تکنیک های برتر در تدریس علوم

یک معلم علوم با تجربه باید تدریس علوم را با استفاده از تکنیک های بروز، آزمایشات و استفاده از فناوری ها انجام دهد تا درس علوم تجربی برای دانش اموزان جذاب شود. در ادامه به بررسی انواع نکنیک های برتر در اموزش علوم می پردازیم.

1. استفاده از آزمایش‌های عملی:

استفاده از آزمایش‌های علمی در تدریس علوم یکی از رویکردهای مهم و موثر در آموزش است. این رویکرد، فرصتی ارزشمند برای دانش‌آموزان فراهم می‌کند تا با مشاهده و تجربه مستقیم پدیده‌های علمی، درک عمیق‌تری از مفاهیم و اصول علمی کسب کنند.

افزایش درک و یادگیری مفاهیم علمی: انجام آزمایش‌های علمی به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا مفاهیم علمی را به صورت ملموس و عینی درک کنند. این امر به تثبیت و افزایش ماندگاری یادگیری منجر می‌شود.

تقویت مهارت‌های تحقیق و حل مسئله: مشارکت دانش‌آموزان در انجام آزمایش‌های علمی، به آن‌ها کمک می‌کند تا مهارت‌های تحقیق و حل مسئله را تقویت کنند. این مهارت‌ها بسیار مهم و کاربردی در زندگی روزمره و آینده شغلی دانش‌آموزان خواهند بود.

افزایش انگیزه و عِلاقه‌مندی دانش‌آموزان: انجام آزمایش‌های علمی، محیطی هیجان‌انگیز و جذاب را برای دانش‌آموزان ایجاد می‌کند. این امر باعث افزایش انگیزه و علاقه‌مندی آن‌ها به یادگیری علوم می‌شود.

علی‌رغم مزایای استفاده از آزمایش‌های علمی در تدریس علوم، برخی چالش‌هایی نیز وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرند. این چالش‌ها شامل موارد مانند نیاز به تجهیزات و امکانات آزمایشگاهی، محدودیت زمانی، و آموزش معلمان می‌باشد. با برنامه‌ریزی مناسب و آموزش مؤثر معلمان، این چالش‌ها را می‌توان مدیریت و برطرف کرد.

2. استفاده از نمایش‌های آموزشی:

استفاده از نمایش‌های آموزشی در تدریس علوم یکی از موثرترین راهکارها برای افزایش سطح یادگیری و درک دانش‌آموزان است.

علوم تجربی از جمله دروس پرچالش برای دانش‌آموزان محسوب می‌شوند. مفاهیم انتزاعی، پیچیدگی‌های پدیده‌های علمی و همچنین عدم ارتباط مستقیم با زندگی روزمره، از جمله موانعی هستند که دانش‌آموزان در یادگیری این دروس با آن‌ها مواجه می‌شوند. در همین راستا، استفاده از نمایش‌های آموزشی می‌تواند نقش موثری در بهبود شرایط ایفا کند.

نمایش‌های آموزشی می‌توانند به صورت فیلم‌های مستند، ویدئوهای آزمایشگاهی، شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای و حتی نمایش‌های زنده در کلاس درس ارائه شوند. این نمایش‌ها با به تصویر کشیدن مفاهیم انتزاعی به شکل ملموس و قابل مشاهده، درک دانش‌آموزان را افزایش می‌دهند. همچنین، آنها فرصتی برای مشاهده مستقیم پدیده‌های علمی را در اختیار دانش‌آموزان قرار می‌دهند که این امر به تثبیت یادگیری آن‌ها منجر خواهد شد.

از طرفی، نمایش‌های آموزشی می‌توانند انگیزه و عشق به یادگیری علوم را در دانش‌آموزان افزایش دهند. تماشای پدیده‌های جذاب و شگفت‌انگیز، آزمایش‌های هیجان‌انگیز و ارائه مطالب به شکل بصری، به طرز موثری در برانگیختن کنجکاوی و علاقه‌مندی دانش‌آموزان نقش خواهد داشت.

3. استفاده از مدل‌سازی:

با استفاده صحیح از مدل‌سازی می‌توان به درک بهتر مفاهیم و افزایش مشارکت دانش‌آموزان در فرایند یادگیری کمک کرد. مدل‌سازی ابزاری قدرتمند است که به ما امکان می‌دهد پدیده‌های پیچیده را به شکل سادهٔ قابلدرک بیان کنیم و روابط میان مفاهیم را به نمایش بگذاریم.

در تدریس علوم، مدل‌سازی می‌تواند به چندین شیوه مورد استفاده قرار گیرد. از مدل‌های فیزیکی و دیداری گرفته تا شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای و نمودارها، هر کدام می‌توانند به درک بهتر مفاهیم کمک کنند. مثلاً برای آموزش ساختار اتم، استفاده از مدل‌های فیزیکی یا انیمیشن‌های رایانه‌ای بسیار مفید است. همچنین، ترسیم دیاگرام‌های جریان انرژی در اکوسیستم‌ها به درک بهتر چرخهٔ مواد و انرژی کمک می‌کند.

مدل‌سازی به دانش‌آموزان امکان می‌دهد تا با مفاهیم پیچیده تعامل داشته باشند، فرضیه‌ها را آزمایش کنند و پیش‌بینی‌هایی درباره پدیده‌ها انجام دهند. این فرایند موجب افزایش مشارکت و عمق یادگیری در دانش‌آموزان می‌شود.

ویژگی های یک طرح درس خوب

مهم‌ترین آموزه تکنولوژی آموزشـی کاربرد یافته های علمی و هنر تدریس در فرایند یاددهی و یادگیری است.

تکنولوژی آموزشــی با تلفیق ابتکاری علم یادگیری و هنر تدریس با فناوریهای ســخت افزاری و نرم افزاری، نیل به اهداف آموزشــی را محقق می‌سازد. به کلامی دیگر، معلم در مقام تکنولوژیست آموزشی، با ترکیب فعالیت های یاددهی و یادگیری، مواد آموزشی و انواع فناوری‌ها، محتوای درس را برای آموزش دادن عملیاتی می‌کند این عمل همان طراحی آموزشی یا اصطلاحاً » تهیه طرح درس«است. بنابراین، طرح درس، در واقع برنامه و نقشه کار معلم برای تحقق اهداف آموزشی در بازهه ای زمانی مشخصی است که مدت آن از یک ساعت کلاسی تا یکسال تحصیلی قابل تغییر است.

به خاطر داشته باشــیم، در تهیه طرح درس، دانش و اطلاعات روانشــناختی معلم از دانش آموز، تجربه‌ها و نوآوری‌های آموزشی، علاقه و نگرش معلم نسبت به فلسفه تعلیم و تربیت نقش بسزایی دارد. بنابراین طرح درس خوب ویژگی‌هایی دارد که به آنها اشاره خواهیم کرد. پیش از آن، قابل ذکر است که امروزه کاربرد فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات در آموزش وپرورش رونق یافته اســت و در دو ســه سال اخیر، برنامه درسی ملی در مدارس اجرا می‌شود.از این رو، نیاز به تدوین و تنظیم طرح درس با الگویی نو و همسو با اهداف نظام جدید آموزشی کشورمان روز به روز بیشتر احساس می‌شود.

ادامه نوشته