توسعه حرفه ای

با افزایش فشار اجتماعی برای تحول در کیفیت بروندادهای آموزش عالی، برنامه توسعه حرفه ای هیئت علمی جایگاه ویژه ای پیدا نمود. در این مقاله، با مرور یافته های پژوهشی در سطح ملی و بین المللی درباره توسعه حرفه ای اعضای هیئت علمی به مفهوم توسعه حرفه ای هیئت علمی، محورها و استانداردهای آن و همچنین به چگونگی برنامه ریزی و اجرای توسعه حرفه ای هیئت علمی در عمل پرداخته می شود. نتایج این بررسی نشان می دهد که برنامه های توسعه حرفه ای هیئت علمی، موجب ارتقای کیفیت زندگی فردی، سازمانی و حرفه ای عضو هیئت علمی می شود و چهار عامل را در بر می گیرد: 1) توسعه آموزشی با ایجاد فرصت هایی برای بهبود تدریس و یادگیری 2) توسعه پژوهشی از طریق ایجاد فرصت هایی برای کسب موفقیت های پژوهشی 3) توسعه فردی با تقویت مهارت های برنامه ریزی و تغییر، و 4) توسعه سازمانی با توانمند نمودن اعضا برای کسب مهارت های مورد نیاز سازمان.

مدارس

مدارس متولی و کارگزار کاشت دانه های اندیشه ورزی و پرسشگری در ذهن معلمان و دانش آموزان هستند وپژوهش های مدرسه ای جزو بهترین، موفق ترین، مطمئن ترین وروزآمدترین شیوه برای رفع مشکلات مدارس در این میدان است که می تواند حرکت از وضع موجود به وضع مطلوب را همواره جاری و ساری نگه دارد. درس پژوهی مدل ژاپنی تبدیل مدارس به سازمان های یادگیرنده و یکی از اثربخش ترین فرایندهای توانمند سازی معلمان برای یاری رساندن به آن ها در یادگیری حین عمل، غلبه بر ترس از تغییر، ترویج خلاقیت و تفکر انتقادی و به روزرسانی پیش فرض های ذهنی است. با اجرای درس پژوهی در ایران به عنوان برنامه ای ضروری به منظور توسعه حرفهای معلمان، می توان علاوه بر پی بردن به ماهیت آموزش در ایران، درس پژوهی را در ایران نیز بومی سازی کرد و الگویی بومی مطابق با فرهنگ ایران برای آن ارائه داد. افزایش توجه به درس پژوهی و گرایش به کاربرد این روش در آموزش و کلاس درس نشانه توانمندی این روش در توجه به جنبه های عملی و شناخت و حل مشکلات و مسائل آموزشی است.

رشد حرفه ای معلم

رشد حرفه ای معلمان و کارگزاران امر تعلیم و تربیت و گسترش فرهنگ پژوهش در بدنه اصلی آموزش و پرورش از مهم ترین اهدافبرنامه معلم پژوهشگر عنوان شده است. این مفهوم در همه عرصه ها با تربیت معلم و برنامه های درسی آن ارتباط دارد. چرا کهبهسازی مهارت ها ی شغلی معلمان نیاز آشکار جامعه آموزش دهنده امروز است که با تکیه بر ویژگی های پژوهش عملی مانندارتقای رشد حرفه ای معلم، کاهش فاصله نظر و عمل، نظریه پردازی، افزایش تعامل میان معلمان و صاحب نظران و در نهایت بهبودفعالیت های یاددهی-یادگیری قابل دستیابی است. با وجود گذشت زمان زیادی از ورود پژوهش به عرصه آموزش و پرورش با عنوان«برنامه معلم پژوهشگر» هنوز نتوانسته به طور کامل به اهداف خود دست یابد. با بررسی پژوهش های انجام گرفته موانعی در اجرای پژوهش معلمان استخراج شده که مهمترین آنها به ترتیب اولویت عبارتند از عوامل سازمانی، عدم آشنایی معلمان با فلسفهپژوهش به ویژه روش اقدام پژوهی و درس پژوهی، ضعف اطلاع رسانی و ضعف توانایی پژوهشی معلم. بنابراین ضروری است کهمعلمین را با فلسفه و دانش پژوهشی آشنا نمود تا قدرت تشخیص موقعیت های نامعین را داشته و در جهت حل این موقعیتها بهعنوان معلم پژوهشگر عمل نمایند. مراکز تربیت معلم به لحاظ آموزش تخصصی معلمان و حاکم بودن جو سازمانی مختص بهآموزش و پرورش و دوره های ضمن خدمت می تواند جایگاهی مطلوب برای ایجاد تخصص لازم برای انجام پژوهش باشد. این مقالهبر آن است با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به ضرورت پژوهش در آموزش و پرورش و بررسی موانع و امکانات مورد نیاز آنبپردازد.