نیاز های معلمان در آینده

برای شنیدن این پادکس اینجا کلیک کنید

پادکس آموزشی

برای شنیدن این پادکس اینجا کلیک کنید

پادکس آموزشی

برای شنیدن این پادکس اینجا کلیک کنید

پادکس آموزشی

برای شنیدن این پادکس اینجا کلیک کنید

پادکس اموزشی

برای شنیدن این پادکس اینجا کلیک کنید

تفاوت طراحی آموزشی با برنامه ریزی درسی

داوود مجیدی مهر/گروه 21 /درس طراحی آموزشی ​​​​​

تفاوت طراحی آموزشی با برنامه ریزی درسی چیست ؟؟

🟩 1. برنامه‌ریزی درسی یعنی چی؟

برنامه‌ریزی درسی (Curriculum Planning) یک فرایند کلی و کلان‌نگر هست که در آن تصمیم گرفته می‌شه:

چه چیزی آموزش داده بشه (محتوا)

چرا باید آموزش داده بشه (اهداف کلی)

در چه سطح یا پایه‌ای آموزش داده بشه (مثلاً دبیرستان، دانشگاه)

چه دروسی، به چه ترتیبی، و در چه بازه زمانی ارائه بشن

🔸 مثال: در رشته‌ی علوم تربیتی، برنامه‌ریزی درسی مشخص می‌کنه که درس‌هایی مثل روان‌شناسی رشد، روش‌های تدریس و ارزشیابی باید در ترم‌های مختلف ارائه بشن.

---

🟦 2. طراحی آموزشی یعنی چی؟

طراحی آموزشی (Instructional Design) یک فرایند دقیق‌تر و جزئی‌تره که تمرکزش روی نحوه‌ی آموزش دادن یک درس خاصه. یعنی:

چطور آموزش داده بشه؟ (روش تدریس)

چه فعالیت‌هایی برای یادگیری طراحی بشه؟ (تمرین، پروژه، بحث گروهی)

چطور یادگیری سنجیده بشه؟ (آزمون، ارزیابی عملکرد)

🔸 مثال: اگر شما معلم درس "روش‌های تدریس" هستی، طراحی آموزشی یعنی مشخص کنی در هر جلسه از کلاس، چه فعالیت‌هایی انجام بدی، چه منابعی بدی به دانشجو، چطور درس رو شروع کنی، و چطور پایان بدی.

---

🟨 3. فرق اصلی بین‌شون چیه؟

مورد برنامه‌ریزی درسی طراحی آموزشی

سطح کلان خرد

تمرکز محتوا و ساختار دوره‌ها نحوه اجرای یک جلسه آموزشی

هدف تعیین چارچوب کلی آموزش ایجاد یادگیری مؤثر در کلاس

مسئول مدیران، برنامه‌ریزان آموزشی معلمان، طراحان آموزشی

---

🟧 جمع‌بندی کوتاه:

برنامه‌ریزی درسی: یعنی طراحی نقشه راه آموزش.

طراحی آموزشی: یعنی مشخص کردن جزئیات اجرای اون نقشه.

طراحی آموزشی و دلیل ضروری بودن

داوود مجیدی مهر/گروه 21/درس طراحی آموزشی

طراحی آموزشی چیست و دلیل ضروری بودن آن چیه ؟؟

طراحی آموزشی فرایندی نظام‌مند برای برنامه‌ریزی، سازمان‌دهی، اجرا و ارزیابی آموزش است تا یادگیری مؤثر، هدفمند و پایدار حاصل شود. در این فرایند، محتوا، روش تدریس، فعالیت‌های یادگیری و شیوه‌های ارزیابی به‌گونه‌ای طراحی می‌شوند که با نیاز، توانایی و ویژگی‌های یادگیرنده هماهنگ باشند. طراحی آموزشی تنها به انتقال دانش محدود نمی‌شود، بلکه تمرکز آن بر ایجاد تحول در نگرش، مهارت و رفتار یادگیرنده است.

این فرایند بر پایه اصول روان‌شناسی یادگیری، نظریه‌های آموزشی، فناوری‌های نوین و تحلیل نیازهای آموزشی بنا شده و تلاش می‌کند مسیر آموزش را از حالت سنتی و اتفاقی، به یک فرآیند علمی، قابل پیش‌بینی و قابل کنترل تبدیل کند. طراحی آموزشی در تمامی سطوح آموزش، از آموزش ابتدایی تا دانشگاه، آموزش کارکنان، آموزش مجازی و حتی آموزش در صنعت کاربرد دارد.

ضرورت طراحی آموزشی در موارد زیر است:

1. هدفمندسازی آموزش: با طراحی آموزشی، آموزش دقیقاً بر اساس اهداف مشخص، روشن و قابل اندازه‌گیری انجام می‌شود. در این حالت، مدرس و یادگیرنده می‌دانند که قرار است چه چیزی آموخته شود و با چه معیاری سنجیده خواهد شد.

2. افزایش اثربخشی یادگیری: زمانی که روش‌ها، محتوا، فعالیت‌ها و منابع آموزشی بر اساس تحلیل علمی انتخاب شوند، فرآیند یادگیری سریع‌تر، عمیق‌تر و پایدارتر خواهد بود. طراحی آموزشی باعث می‌شود یادگیرنده تنها شنونده نباشد، بلکه به صورت فعال درگیر یادگیری شود.

3. تطبیق با نیازهای یادگیرنده: طراحی آموزشی این امکان را می‌دهد که آموزش بر اساس سطح دانش قبلی، علاقه‌مندی‌ها، سبک یادگیری و شرایط فردی فراگیران تنظیم شود. در نتیجه، آموزش نه‌تنها مؤثرتر، بلکه برای یادگیرنده معنادارتر خواهد بود.

4. کاهش اتلاف منابع: آموزش‌هایی که بدون طراحی قبلی انجام می‌شوند معمولاً منجر به اتلاف وقت، انرژی، هزینه و امکانات می‌شوند. طراحی آموزشی با پیش‌بینی نیازها و چالش‌ها، باعث استفاده بهینه از منابع آموزشی می‌شود و اثربخشی آموزش را افزایش می‌دهد.

5. ایجاد انسجام در آموزش: طراحی آموزشی کمک می‌کند تا محتوا، فعالیت‌ها، ابزارها و روش‌های ارزیابی هم‌راستا با یکدیگر طراحی شوند. این انسجام موجب می‌شود فرایند یادگیری ساختارمند و منسجم باشد و از سردرگمی یادگیرنده جلوگیری شود.

6. ارزیابی و بهبود مستمر: یکی از مراحل مهم طراحی آموزشی، پیش‌بینی ابزارهای سنجش و ارزشیابی است. این ابزارها نشان می‌دهند که تا چه حد اهداف آموزشی محقق شده‌اند و چه بخش‌هایی نیاز به اصلاح یا تقویت دارند. بنابراین طراحی آموزشی زمینه‌ساز یادگیری پویا و قابل‌توسعه است.

7. افزایش مشارکت یادگیرنده: طراحی آموزشی با استفاده از روش‌های فعال مانند پروژه‌محوری، حل مسئله، بحث گروهی، بازی‌های آموزشی و فناوری‌های نوین، موجب مشارکت بیشتر یادگیرنده در فرایند آموزش می‌شود. این مشارکت، یادگیری را عمیق‌تر و ماندگارتر می‌کند.

8. امکان شخصی‌سازی آموزش: طراحی آموزشی می‌تواند با استفاده از ابزارهای دیجیتال و تحلیل داده‌های یادگیری، مسیر آموزش را برای هر یادگیرنده شخصی‌سازی کند. این ویژگی به‌ویژه در آموزش‌های الکترونیکی و آموزش‌های مبتنی بر هوش مصنوعی بسیار کاربردی است.

9. پشتیبانی از یادگیری مادام‌العمر: در دنیای امروز که دانش به سرعت در حال تغییر است، طراحی آموزشی با ساختار منعطف و به‌روز خود می‌تواند نیاز به یادگیری مداوم و تطبیق‌پذیر را پاسخ دهد. به همین دلیل، طراحی آموزشی صرفاً مربوط به آموزش رسمی نیست، بلکه در توسعه فردی و حرفه‌ای نیز نقش مهمی دارد.

در نتیجه، طراحی آموزشی نه‌تنها یک ابزار مفید، بلکه یک ضرورت بنیادی برای هر نوع آموزش اثربخش است. بدون طراحی آموزشی، فرایند آموزش ممکن است پراکنده، ناپایدار و بدون نتایج مشخص باشد. در مقابل، طراحی آموزشی باعث می‌شود آموزش منسجم، کارآمد، جذاب و قابل ارزیابی باشد. به همین دلیل، در تمامی نظام‌های آموزشی پیشرفته، طراحی آموزشی به‌عنوان یکی از ارکان اصلی موفقیت برنامه‌های آموزشی شناخته می‌شود.

تاریخچه و تحولات طراحی آموزشی

داوود مجیدی مهر/گروه 21/درس طراحی آموزشی

​​​​​​تاریخچه، تحولات طراحی آموزش چه بود و چیست؟

طراحی آموزشی به عنوان یک رشته علمی و عملی در طول قرن بیستم شکل گرفت و تحولات زیادی را پشت سر گذاشت. ریشه‌های طراحی آموزشی به نظریه‌های یادگیری و روان‌شناسی آموزش بازمی‌گردد که تلاش داشتند فرایند یادگیری را ساختارمند و هدفمند کنند.

در اوایل قرن بیستم، با ظهور نظریه‌های رفتارگرایی، مانند نظریه‌های واتسون و اسکینر، تمرکز اصلی بر رفتار قابل مشاهده یادگیرنده و شیوه‌های تقویت و تنبیه بود. در این دوره، طراحی آموزشی به صورت «برنامه‌ریزی آموزش» و طراحی گام‌به‌گام محتوای درسی مطرح شد که بیشتر بر تکرار و تمرین برای تثبیت یادگیری تأکید داشت.

در دهه ۱۹۵۰، با پیشرفت فناوری و نیازهای نظامی در دوران جنگ جهانی دوم، طراحی آموزشی به شکل جدی‌تری توسعه یافت. پروژه‌های نظامی و فضایی مانند برنامه آموزش فضانوردان باعث شکل‌گیری مدل‌های منظم طراحی آموزشی شدند که بر تحلیل دقیق نیازهای یادگیری، تدوین اهداف آموزشی مشخص و ارزیابی مستمر تأکید داشتند. در این دوره مدل‌های معتبری مانند مدل ADDIE (تحلیل، طراحی، توسعه، اجرا و ارزیابی) شکل گرفتند که تا امروز پایه بسیاری از فرایندهای طراحی آموزشی هستند.

در دهه ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰، با ورود نظریه‌های شناختی مانند نظریه شناختی پیاژه و نظریه پردازش اطلاعات، تمرکز طراحی آموزشی از رفتارگرایی صرف به سوی فهم چگونگی پردازش اطلاعات توسط ذهن و نحوه شکل‌گیری دانش تغییر کرد. در این دوران، طراحی آموزشی به دنبال ایجاد یادگیری عمیق‌تر، تفکر انتقادی و حل مسئله بود و از روش‌های فعال‌تر و مشارکتی‌تر استفاده شد.

از دهه ۱۹۸۰ به بعد، با پیشرفت فناوری‌های دیجیتال، طراحی آموزشی وارد مرحله جدیدی شد. آموزش‌های مبتنی بر کامپیوتر، یادگیری الکترونیکی و فناوری‌های نوین ارتباطی، امکانات گسترده‌ای برای طراحی‌های انعطاف‌پذیر، شخصی‌سازی شده و تعاملی فراهم کردند. در این دوره، مدل‌های طراحی آموزشی نوین‌تر و متنوع‌تری توسعه یافتند که علاوه بر اهداف یادگیری، به انگیزش، یادگیری مادام‌العمر و نیازهای متغیر فراگیران توجه داشتند.

امروزه طراحی آموزشی ترکیبی از دانش روان‌شناسی یادگیری، فناوری‌های نوین، مدیریت آموزش و تحلیل داده‌های یادگیری است و در محیط‌های مختلف آموزشی، صنعتی و سازمانی کاربرد دارد. تحولات آینده طراحی آموزشی نیز به سمت استفاده گسترده‌تر از هوش مصنوعی، یادگیری ماشینی و تحلیل بزرگ داده‌ها برای بهبود فرآیند یادگیری پیش می‌رود.

نقش طراحی آموزشی در فرآیند یادیگری

داوود مجیدی مهر /گروه 21/درس طراحی آموزشی

نقش طراحی آموزشی در فرآیند یادگیری چیست؟

طراحی آموزشی نقش محوری و اساسی در فرآیند یادگیری دارد و به عنوان پل ارتباطی بین اهداف آموزشی و تحقق یادگیری مؤثر عمل می‌کند. این نقش در چند بعد کلیدی قابل بررسی است:

1. تعیین اهداف یادگیری دقیق و قابل دستیابی: طراحی آموزشی با تعیین واضح و مشخص اهداف آموزشی، مسیر یادگیری را روشن می‌کند. این اهداف به یادگیرنده و مربی کمک می‌کند تا بدانند چه مهارت‌ها، دانش‌ها یا نگرش‌هایی باید کسب شوند.

2. سازماندهی محتوا و فعالیت‌ها: طراحی آموزشی محتوا را به شکل منطقی، منسجم و متناسب با سطح یادگیرندگان سازماندهی می‌کند. این سازماندهی باعث می‌شود که یادگیری مرحله‌به‌مرحله و بدون ابهام پیش رود و مفاهیم به صورت تدریجی و عمیق در ذهن یادگیرنده تثبیت شوند.

3. انتخاب روش‌های مناسب تدریس و یادگیری: طراحی آموزشی با توجه به ویژگی‌ها و نیازهای یادگیرندگان، روش‌ها و فنون تدریس را انتخاب می‌کند. این انتخاب باعث می‌شود یادگیرندگان به صورت فعال در فرایند یادگیری مشارکت داشته باشند و یادگیری‌شان عمیق‌تر و پایدارتر باشد.

4. ایجاد انگیزه و مشارکت فعال: طراحی آموزشی با به‌کارگیری روش‌ها و ابزارهای متنوع، محیطی جذاب و تعاملی برای یادگیرنده فراهم می‌کند که باعث افزایش انگیزه و تمایل به یادگیری می‌شود. مشارکت فعال یادگیرنده یکی از عوامل کلیدی موفقیت در یادگیری است.

5. پشتیبانی از یادگیری شخصی‌سازی شده: طراحی آموزشی امکان تنظیم فرایند یادگیری بر اساس نیازها، سطح و سبک یادگیری هر فرد را فراهم می‌کند که این امر موجب بهبود کیفیت یادگیری و رضایت یادگیرنده می‌شود.

6. ارزیابی یادگیری و ارائه بازخورد: طراحی آموزشی شامل تعیین روش‌های ارزشیابی است که به صورت مستمر پیشرفت یادگیرنده را می‌سنجند و بازخوردهای لازم را ارائه می‌دهند. این بازخوردها به یادگیرنده کمک می‌کند نقاط قوت و ضعف خود را بشناسد و مسیر یادگیری خود را بهبود دهد.

7. تضمین کیفیت و اثربخشی آموزش: طراحی آموزشی با پیش‌بینی ابزارهای ارزیابی و تحلیل نتایج یادگیری، امکان سنجش میزان تحقق اهداف آموزشی را فراهم می‌کند و زمینه را برای بهبود مستمر فرایند آموزش و یادگیری فراهم می‌سازد.

بنابراین، طراحی آموزشی فرایندی کلیدی است که ساختار، جهت و کیفیت فرآیند یادگیری را تعیین می‌کند. بدون طراحی آموزشی، یادگیری ممکن است نامنظم، ناکارآمد و ناپایدار باشد، در حالی که با طراحی اصولی، یادگیری عمیق، هدفمند و مستمر تضمین می شود

اصول اخلاقی در طراحی و ارائه آموزش

داوود مجیدی مهر /گروه 21/درس طراحی آموزشی

​​​​اصول اخلاقی در طراحی و ارایه آموزشی چیست؟

​​​​​​رعایت اصول اخلاقی در طراحی و ارائه آموزشی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است، زیرا فرایند آموزش نه تنها بر انتقال دانش و مهارت‌ها تأثیر می‌گذارد، بلکه بر شکل‌گیری نگرش‌ها، ارزش‌ها و رفتارهای یادگیرندگان نیز موثر است. اصول اخلاقی پایه‌ای، چارچوبی را فراهم می‌کند که ضمن حفظ کرامت و حقوق یادگیرندگان، کیفیت و عدالت در آموزش تضمین شود. این اصول را می‌توان در چند محور اصلی خلاصه کرد:

1. احترام به یادگیرنده: در طراحی و ارائه آموزش باید احترام کامل به شخصیت، عقاید، فرهنگ، سابقه و تفاوت‌های فردی و جمعی یادگیرندگان حفظ شود. هر گونه تبعیض، قضاوت ناعادلانه یا تحقیر باید به‌طور کامل پرهیز شود.

2. صداقت و شفافیت: مدرس و طراح آموزشی موظف‌اند اطلاعات درست و دقیق ارائه دهند و از گمراه کردن یا بزرگنمایی توانایی‌ها و اهداف آموزشی خودداری کنند. همچنین شفافیت در هدف‌گذاری، محتوای آموزش و شیوه‌های ارزیابی ضروری است.

3. حفظ محرمانگی: اطلاعات شخصی و عملکرد آموزشی یادگیرندگان باید محرمانه باقی بماند و بدون اجازه آنان در اختیار دیگران قرار نگیرد. این امر به حفظ اعتماد و امنیت روانی یادگیرندگان کمک می‌کند.

4. عدالت و برابری: فرصت‌های یادگیری باید به‌صورت برابر و بدون تبعیض در اختیار همه یادگیرندگان قرار گیرد. طراحی آموزشی باید طوری انجام شود که همه افراد با توجه به شرایط و نیازهایشان، بتوانند به آموزش دسترسی داشته باشند و موفق شوند.

5. مسئولیت‌پذیری: طراحان و ارائه‌دهندگان آموزش مسئول تأثیرات محتوای آموزشی و روش‌های تدریس خود بر یادگیرندگان هستند. باید از ارائه مطالب نادرست، ناپخته یا آسیب‌رسان خودداری کنند و به بازخوردها و نیازهای یادگیرندگان پاسخ مناسب دهند.

6. توجه به نیازها و رفاه یادگیرندگان: آموزش باید به گونه‌ای طراحی و اجرا شود که به سلامت جسمی، روانی و اجتماعی یادگیرندگان آسیب نزند و محیطی امن، حمایت‌کننده و تشویق‌کننده فراهم آورد.

7. حمایت از یادگیری مستقل و تفکر انتقادی: طراحی آموزشی باید تشویق‌کننده خودآموزی، پرسشگری و تفکر انتقادی باشد و از تحمیل نظرات غیرمنصفانه یا یک‌طرفه پرهیز کند.

8. رعایت قوانین و مقررات: طراحان و ارائه‌دهندگان آموزش باید به قوانین مربوط به حقوق نشر، مالکیت فکری، حریم خصوصی و مقررات آموزشی احترام بگذارند و از سرقت علمی یا کپی‌رایت غیرمجاز خودداری کنند.

رعایت این اصول اخلاقی نه تنها باعث ارتقاء کیفیت و اثربخشی آموزش می‌شود، بلکه اعتماد یادگیرندگان را جلب کرده و محیط یادگیری سالم، منصفانه و انسانی را تضمین می‌کند. به همین دلیل، هر فردی که در فرایند طراحی و ارائه آموزش نقش دارد، ملزم به رعایت این اصول است

منابع قوانین و مقرارت آموزشی

داوود مجیدی مهر /گروه :21/درس اسناد و قوانین

منابع قوانین و مقرارت آموزشی

1.حقوق انسانی
چون انسان موجودي اجتماعي است و براي رفع نيازهاي خود ناگزير بايد با ديگران زندگي كند و از امكانات و كمك هاي افراد ديگر بهره مند گردد و خود او نيز در رفع نيازهاي ديگران اقدام بكند پس هر انساني در زندگي اجتماعي داراي حقوقي است كه اين حقوق ناشي از نيازهاي اساسي و فطري اوست و ارضاي اين نيازها لازمة ارتقاء و رشد معنوي و مادي و تكامل وي است.

تعريف حقوق انساني: حقوق انساني درواقع امتيازي است كه به شخص (حقيقي يا حقوقي) داده مي شود و ديگران ملزم به رعــايت آن هستند.

از جمله حقوق انساني حق برخورداري از تعليم و تربيت است كه در اديان الهي و مكتبهاي مختلف مورد توجه قرار گرفته است.

حقوق مورد توجه در نظام حقوقي اسلام:

حقوق افراد نسبت به هم
حقوق پدر و مادر نسبت به فرزندان
حقوق فرزندان نسبت به والدين
حقوق فرد نسبت به دولت
حقوق حكومت نسبت به فرد
...

2-قراردادهاي بين المللي

همان گونه كه هر فردي در خانواده و جامعة خويش حقوق دارد و موظف به رعايت حقوق ديگران است افراد هر كشوري در بعد جهاني و نسبت به كشورهاي ديگر نيز ملزم به رعايت حقوق ، قراردادها و عهدنامه هاي رسمي مي باشد.

اعلامية حقوق بشر يك سند رسمي و معتبر است كه بيان كنندة حقوق انسانها در ز مينه هاي گوناگون اجتماعي است از جمله : آموزش و پرورش

3- قانون اساسي

معني لغوي قانون : رسم ، قاعده ، روش ، آيين قنون شامل دو نوع قاونو اساسي و قانون عادي است .قانون اساسي مجموعة قواعدي است كه مربوط به تشكيلات سياسي كشور ، حدود و قدرت آنها و تقسيم قدرت ميان آنها و اصول حقوق افراد ملت و رابطة كلي دولت و مردم است ؛ هريك از قواعد و مقررات اساسي را يك اصل مي گويند.

4- قوانين عادي

قانون در علم حقوق به معني :

قاعده اي است كه مقامات صلاحيتدار وضع و ابلاغ مي كنند و اين قاعده متضمن مصلحت مردم و براي همه لازم الاتباع است.

امروزه اجراي قوانين در هر زمينه مورد درخواست مردم است.

قوانين هر جامعه از جمله قوانين آموزش و پرورش بيان كنندة حقوق و پاسخ دهنده به نيازهاي عمومي حال و آينده و دربرگيرندة همة مصالح اجتماعي و انتظارات مردم خواهد بود.

5- تصويب نامه

در اصطلاح حقوق اداري ؛ يكي از تصميمات كلي و مهم مقامات صالح سياسي و اداري كشور است و همانند قانون ، جنبة آمرانه دارد.

در معني اخص ؛ سندي رسمي است و در بردارندة تصميمي كه هيأت وزيران به حكم قانون و طبق مسئوليتي كه در ادارة كشور دارند اتخاذ مي كنند.

هيچ تصويب نامه اي نمي تواند برخلاف قانون صورت گيرد.

موضوع تصويب نامه ها:

اداري – استخدامي – مالي - تداركاتي

6-اساسنامه

ستون مقررات هر تأسيس حقوقي را اساسنامه مي نامند.

سندي رسمي است كه ؛

هدف، اصول، اركان، شرايط اعضا و طرز كار يك سازمان را معيّن مي سازد.

ايجاد مؤسسة حقوقي مانند مؤسسات آموزشي، شركتهاي مختلف و انجمنهاي خيريه ، مستلزم داشتن اساسنامه است.

اساسنامه هاي مؤسسات آموزشي تا پايان دورة متوسطه بايد به تصويب شوراي عالي آموزش و پرورش برسد.

اساسنامة مؤسسات آموزشي دوره هاي آموزش عالي ، معمولاً در شوراي عالي انقلاب فرهنگي به تصويب مي رسد.

7- آيين نامه

آيين نامه از معتبرترين دستورالعملهاست، كه مانند قانون و تصويبنامه، يك دستور عام وكلي است ومعمولاً از طرف مراجع صلاحيتدار در مورد موضوع معين صادر مي شود.

در قديم آيين نامه را نظام نامه مي گفتند.

هدف صدور آيين نامه : روشن ساختن معنا و مراحل اجرايي يك قانون ؛ زيرا قانون گذاران تمام جزئيات اجرايي يك قانون را نمي توانند پيش بيني كنند.

آيين نامه مانند ساير اسناد رسمي ، ايجاد حق و تكليف مي كند و اجراي آن براي مقامات اداري، آموزشي و مردم الزامي است. مگر آنكه مفاد آن خلاف قانون اساسي و عادي باشد.

مهمترين مرجع تصويب كنندة آيين نامه هاي مختلف آموزشي ؛ شوراي عالي آموزش و پرورش است.

شوراي عالي انقلاب فرهنگي نيز از مراجع مهم تصويب آيين نامه هاي آموزشي مربوط به دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالي است.

8- بخش نامه

بخشنامه شامل مقررات و دستوراتي است كه از طرف مقامات بالاتر خطاب به مقامات و كاركنان زيردست براساس سلسله مراتب اداري صادر مي شود.

هدف اساسي از صدور بخشنامه ، ارشاد و راهنمايي مقامات پايين تر از طرف مقامات بالاتر و ايجاد هماهنگي در اجراي مفاد قانون، تصويب نامه، اساسنامه و آيين نامه است.

بخشنامه علاوه بر جنبة آموزشي و فرهنگي مانند ساير مقررات اداري، جنبة امري و دستوري نيز دارد.

9-دستورهاي فردي

در سازمانهاي اداري و آموزشي هر مقام، به طور موردي در خصوص هر يك از كاركنانِ زير نظر خود مي تواند دستوري صادر كند كه به آن دستور فردي مي گويند.

دستورات بايد در راستاي قوانين و مقررات باشد و اجراي آنها در چهارچوب ضوابط تعيين شده نيز الزامي است

اهمیت آموزش و پرورش

داوود مجیدی مهر/گروه:21/درس اسناد و قوانین

اهمیت نظام آموزش و پرورش :
نظام آموزش و پرورش بنا به ضرورت تغییرات اجتماعی یكی از سازمانهای پیچیده و بزرگ اجتماعی در هر كشوری محسوب می شود و با رشد و توسعه اجتماعی و فرهنگی و اقتصادی پیوندی ناگسستنی دارد و به تدریج از یك حالت ساده ابتدایی به یك حالت پیچیده در آمده است . ثمر بخشی این نظام از یك سو ، تبدیل انسانهای مستعد سالم ، بالنده ، متعادل و رشد یافته است و از سوی دیگر تامین كننده نیازهای نیروی انسانی جامعه در بخشهای متفاوت فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی است . به دلیل چنین اهمیتی است كه در عصر حاضر همه دولتهای جهانی از كوچك و بزرگ ، قدرتمند و ناتوان و صنعتی تا در حال توسعه ، پرداختن به آموزش و پرورش مردم خود را در شمار وظایف اساسی می دانند و برای همگان ، سراسری و حتی اجباری كردن آن ، تعهدات سنگینی در قانونهای اساسی و بنیاد خود می گنجانند و درصد زیادی از تولید ناخالص ملی و بودجه جاری كشور را به این امر اختصاص می دهند . امروز به دلیل گسترش علوم و تجارب بشری و توسعه فن آوری و پیشرفتهای صنعتی ، گرایش به سازمانهای آموزش و پرورش امری فراگیر و جهانی شده است . به حدی كه یكی از شاخصهای مهم رشد هر جامعه را وسعت دامنه وظایفی می دانند كه نظام آموزش و پرورش آن به عهده گرفته است . استقبال روز افزون جوامع گوناگون از آموزش و پرورش سبب شده است كه دولتهای مركزی یا ایالتی یا محلی ، سعی كنند با اتخاذ سیاستهای بخردانه ، به آرمان مردم جامعه گوناگون از آموزش و پرورش عمومی و تخصصی میزان برخورداری از آموزش و پرورش عمومی و تخصصی متفاوتند . مثلاً در برخی از كشورها آموزش و پرورش عمومی و اجباری تا پایان دوره متوسطه ، در بعضی تا پایان دوره راهنمائی و در برخی تا پایان دوره ابتدایی انجام می گیرد .

مراحل برنامه ریزی درسی

داوودمجیدی مهر/گروه:21/ درس اصول برنامه ریزی

مراحل برنامه ریزی درسی

الف)نیاز سنجی و تدوین هدف

نیاز سنجی عبارت است از فرایند تعیین اهداف،وضع موجود،و اندازه گیری و تعیین نیازها و تعیین اولویت‌ها برای عمل.ضرورت‌های‌ نیاز سنجی در برنامه‌ریزی درسی عبارت‌اند از:

*ضرورت فراهم سازی اطلاعات مورد نیاز برای برنامه‌ریزی‌ درسی؛

*ضرورت ارزیابی در سنجش؛

*پاسخ گویی و مسئول بودن مؤسسات و نظام‌های برنامه‌ریزی‌ درسی؛

*هماهنگی و هم سویی با تغییرات؛

*شناسایی ضعف‌ها و مسائل اساسی برنامه‌ی درسی؛

*تحقق برنامه‌ریزی درسی مشارکتی.

ب)انتخاب محتوای برنامه‌ی درسی

منظور از محتوای یک ماده‌ی درسی،دانش سازمان یافته و اندوخته شده،اصطلاحات،اطلاعات،واقعیات،قوانین،اصول،روش‌ها، مفاهیم،تعمیم‌ها،پدیده‌ها و مسائل مربوط به آن ماده‌ی درسی است. ملاک‌های انتخاب محتوا در برنامه‌ریزی درسی عبارت‌اند از:

تناسب با عوامل و ارزش‌های اجتماعی:

*تناسب محتوا با فرهنگ و ارزش‌ها،ایده‌آل ها و آرزوهای اجتماعی؛

*تناسب محتوا با پیشرفت‌های علمی و فناورانه؛

*تناسب محتوا با مسائل و نیازهای ملی و محلی؛

*تناسب محتوا با مسائل و ارتباطات جهانی.

2.تناسب با ویژگی‌ها و نیازهای یادگیرندگان:

*تناسب محتوا با توانایی‌ها و استعدادهای یادگیری دانش آموزان؛

*تناسب محتوا با نیازها و رغبت‌های دانش آموزان؛

*تناسب محتوا با زندگی واقعی دانش آموزان؛

*زمینه ساز تجربیات و یادگیری‌های بعدی دانش آموز بودن محتوا.

ج)تناسب با قانونمندی‌های برنامه‌ی درسی:

*تعادل محتوا:منظور همان سازمان داخلی محتوا،هم از نقطه نظر کمیت و هم از نظر کیفیت است.

انسجام محتوا:منظور وجود نوعی وفاق میان مفاهیم و مضامین‌ محتوا و در نتیجه،فقدان تناقص در میان آن‌هاست.

جایگاه ارزشیابی در فرایند برنامه ریزی درسی

داوود مجیدی مهر /گروه:21/ درس اصول برنامه

ارزشيابي از برنامه درسي

ارزشيابي از برنامه درسي" و داوري نسبت به مجموعه پيچيده تعامل هاي بين يک برنامه درسي با محيط اجراي آن است"

اين نوع ارزشيابي برنامه درسي داراي الگوهاي متعددي است و معمولاً يک يا چند محور زير را در بر مي گيرد :

1- اهداف برنامه درسي

يکي از جنبه هاي ارزشيابي برنامه درسي، قضاوت درباره اهداف برنامه درسي است. اهداف يک برنامه بايد پاسخگوي نيازهاي فراگيران باشد. همچنين هدف ها بايد صريح و روشن بوده و براي شاگرداني در سطحي خاص و مرحله معيني از رشد ذهني، مناسب و قابل دسترس باشد، و دانش آموزان را به يادگيري هاي بعدي تشويق کنند. و در نهايت هدف هاي جزئي به تحقق اهداف کلي کمک کند.

2) ميزان دستيابي برنامه به اهداف از پيش تعيين شده

برخي از فعاليت هاي ارزشيابي برنامه درسي به دنبال بررسي ميزان تحقق اهداف برنامه درسي هستند. در اين نوع از ارزشيابي ها با استفاده از آزمون هاي پيشرفت تحصيلي، ميزان تحقق اهداف برنامه درسي سنجيده مي شود.

3) ارزشيابي نتايج برنامه درسي

نتايج برنامه درسي از اهداف از پيش تعيين شده منحصر نمي گردد. بلکه امکان دارد برنامه درسي نتايجي به بار آورد که از قبل، مد نظر برنامه ريزان نبوده است. در اين نوع ارزشيابي که به آن ارزشيابي هدف آزاد نيز مي گويند، همه نتايج احتمال برنامهدرسي مورد ارزشيابي قرار مي گيرد.

4) تناسب عناصر برنامه درسي

برنامه درسي يک مجموعه عناصري است که به منظور هدايت فعاليت هاي ياددهي – يادگيري طراحي شده است. اين عناصر بايد داراي ارتباطي منطقي و قابل دفاع باشند. قضاوت درباره تناسب عناصر برنامه درسي با يکديگر، يکي ديگر از جنبه هاي ارزشيابي برنامه درسي است.

5) هماهنگي برنامه درسي با ساير عناصر نظام آموزشي

عناصر نظام آموزشي چون معلم، فراگيران، تجهيزات، فضاي آموزشي و برنامه درسي بايد با هم هماهنگ باشند. برنامه درسي از جهت ميزان هماهنگي با عناصر ديگر نظام، مورد ارزشيابي قرار مي گيرد. نتايج اين نوع ارزشيابي ها مي تواند منحصر به تصميم گيري هايي درجهت هماهنگ کرن عناصر نظام آموزشي با هم شود.

قضاوت و داوري در رابطه با مطلوبيت اهداف، ميزان تحقق اهداف، نتايج برنامه درسي، تناسب عناصر برنامه درسي با هم و هماهنگي برنامه درسي با ساير عناصر نظام آموزشي، جنبه هايي از ارزشيابي برنامه درسي است.

ارزشيابي پيشرفت تحصيلي

هر فرآيند آموزشي نيازمند ارزشيابي از نتايج آموزشي است. اين نوع ارزشيابي را، ارزشيابي پيشرفت تحصيلي مي گويند. سيف (1378) در تعريف ارزشيابي پيشرفت تحصيلي آورده است" سنجش عملکرد ياد گيرندگان و مقايسه نتايج حاصل با هدف هاي آموزشي از پيش تعيين شده به منظور تصميم گيري در اين باره که چه ميزان فعاليت هاي آموزشي معلم وکوشش هاي يادگيري دانش آموزان به نتايج مطلوب انجاميده اند.

البته نتايج ارزشيابي پيشرفت تحصيلي مي تواند در ارزشيابي برنامه درسي به کار رود به عبارت ديگر يکي از ملاکهاي قضاوت درباره برنامه هاي درسي مي تواند پيشرفت تحصيلي دانش آموزان و يا ميزان دستيابي آن ها به اهداف برنامه درسي باشد.

انواع ارزشيابي هاي پيشرفت تحصيلي

ارزشيابي هاي پيشرفت تحصيلي از نظر زمان ارزشيابي و هدف آن؛ به سه نوع تقسيم مي شود

ارزشيابي آغازين-1

هدف از اين نوع ارزشيابي که قبل از شروع تدريس صورت مي گيرد، آگاهي از ميزان تسلط فراگيران بر دانش ها و مهارت هاي پيش نياز درس جديد است. همچنين از اين طريق مي توان ميزان دانش ها، رفتارها و نگرش هاي درس جديد که فراگيران از قبل فراگرفته اند را مورد ارزشيابي قرار داد.

2- ارزشيابي تکويني

اين نوع ارزشيابي در طول دوره آموزش، انجام مي شود. يعني معلم در طول تدريس و يا پايان هر جلسه درس به ارزشيابي از پيشرفت تحصيلي دانش آموزان مي پردازد. هدف از ارزشيابي تکويني، کشف مشکلات يادگيري دانش آموزان است تا با اقدام به موقع معلم، نواقص يادگيري رفع گردد.

3- ارزشيابي پاياني

اين نوع ارزشيابي در پايان دوره آموزشي انجام مي شود. و هدف آن ارزشيابي از تمامي آموخته هاي دانش آموزان در طول يک دوره آموزشي است. به عبارت ديگر ميزان دستيابي دانش آموزان به هدف هاي برنامه درسي مورد سنجش قرار مي گيرد.

معمولاً بخش از ارزشيابي در راهنماي برنامه درسي نيز مربوط به ارزشيابي پيشرفت تحصيلي است و داراي مباحث زير است :

تعيين سطح عملکرد مورد انتظار از دانش آموز در هر درس

تعيين شيوه هاي ارزشيابي از پيشرفت يادگيري در هر درس

پيشنهاد ابزارهاي اندازه گيري مناسب با ارزشيابي در هر درس

بيان وسعت و محدوديت هاي ارزشيابي از پيشرفت يادگيري در هر درس

يکي از مهم ترين مسائل در ارزشيابي پيشرفت تحصيل، تعيين روش ارزشيابي و ابزارهاي مناسب مي باشد. روش هاي ارزشيابي پيشرفت تحصيلي را مي توان به دو روش سنتي و معتبر تقسيم کرد.

1- ارزشيابي به روش سنتي

در اين نوع ارزشيابي که مرسوم و متداول است و عمدتاً ارتباط با هدف هاي حوزه شناختي دارد، از روش هاي سنجش کتبي به دو دسته بسته پاسخ و باز پاسخ تقسيم مي شوند که هرکدام داراي انواعي است.روش هاي بسته پاسخ شامل، صحيح و غلط، جورکردني و چند گزينه اي است و روش هاي باز پاسخ در بردارنده شيوه کوتاه پاسخ و تشريحي مي باشد. روش تشريحي نيز به دو قسمت گسترده پاسخ و محدوده پاسخ تقسيم مي شود.

2- ارزشيابي به روش معتبر

اين روش ارزشيابي به دنبال ارزشيابي صحيح و معتبر از ميزان دستيابي فراگيران به اهداف آموزشي است. چون سنجش برخي از نتايج يادگيري از طريق روش کتبي امکان پذير نيست. در روش ارزشيابي معتبر، ضمن استفاده از روش هايي چون، سنجش عملکرد، سنجش کار با پوشه نيز استفاده مي شود در اين روش برخلاف روش سنتي، موقعيت هاي سنجش، عمدتا موقعيت هاي طبيعي و واقعي هستند. عملکرد يادگيرندگان نيز غالباً به صورت مستقيم سنجش مي شوند.