دانشجویان و اساتید دانشگاه فرهنگیان

گیاهان بزرگ ترین گروه موجودات زنده هستند.

زندگی همه ما و جانوران به گیاهان وابسته است و اکسیژن مصرفی،غذا و

حتی داروهای ما از گیاهان تامین می شود.

تنوع آب و هوایی موجب شده گیاهان گوناگون در زمان های مختلف

در دسرس باشند.

گیاهان در بیشتر جاها وجود دارند: دریاها، جنگل ها و......

گیاهان انواع گوناگونی دارند: گل ها، درختان و.....

هر گیاه قسمت های مختلفی دارد: ریشه، ساقه، برگ، گل)میوه(

وظیفه قسمت های مختلف گیاه در گونه های متنوع متفاوت است.

گیاهان نیز مانند همه جانداران رشد می کنند.

وقتی شرایط برای رشد گیاه فراهم شود نوبت به سرآوردن ریشه

میرسد.

با کاشتن دانه اولین قسمتی که می روید ریشه است. ریشه قسمت اصلی

گیاه است که ان را در خاک محکم نگه می دارد. رساندن آب و مواد

غدایی به ساقه از وظایف ریشه است.

برخی ریشه ها خوراکی هستند مانند: تربچه، هویج.

روی ریشه تارهای نازکی وجود دارد که به آن ها تار کشنده

گویند. تارها در اطراف و انتهای ریشه قرار دارند که وظیفه آن جذب

آب امالح و هوای موجود در خاک است. اگر تارهای ریشه آسیب ببیند

گیاه نمی تواند آب و مواد خود را از خاک بگیرد در نتیجه رشد گیاه

متوقف میشود.

انواع ریشه: ۱ـ ریشه راست: یک ریشه مستقیم و بزرگ مانند هویج

۲ـ ریشه افشان: ریشه باریک و به تعداد زیاد مانند برنج

ساقه: بخش دیگر گیاه که آب و مواد موردنیاز را از ریشه گرفته و به

برگ ها و گل ها می رساند. بعضی ساقه ها کلفت و چوبی اند مثل

درختان تنومند و بعضی ساقه ها تو خالی اند مثل ساقه لوبیا.

در ساقه لوله های بسیار باریکی وجود دارد که آب را به قسمت باالی

گیاه می فرستد به این لوله ها آوند می گویند.

نواع آوندها: ۱ -آوند چوبی: آوندی است که از ریشه شروع و به

سوی برگ می رودتا آب و مواد معدنی را به آن برساند.

۲ -آوند آبکشی: آوندی است که از برگ شروع و به بخش

هایی از بدن گیاه میرود.

وظیفه ساقه: رساندن آب به وسیله آوندها از ریشه به برگ ـ شاخه و

برگ و میوه را محکم میکند - غذای ساخته شده در برگ را در ساقه

ذخیره میکند.

برگ ها: محل غداسازی و ذخیره غذا هستند و تنوع زیادی دارند.

براساس شکل ظاهری و رنگ و ضخامت با هم فرق میکنند. برگهای

گیاهان گوناگون اند. بعضی گیاهان مثل کاهو و ریحان خوراکی اند.

انواع برگ: ۱ -دراز و باریک مثل الله و زیتون ۲ -سوزنی مثل کاج

و سرو ۳ -پهن مثل چنار و مو.

قسمت های برگ:

پهنک: بخش نازک و گسترده برگ است.

دم برگ: دنباله ای که محل وصل شدن برگ به است.

رگ برگ: در پهنک دیده میشود و ممکن است منشعب یا موازی

باشند.

اجزای مختلف رگبرگ:

رگبرگ اصلی: رگبرگی که مستقیما از دمبرگ داخل پهنک می گردد.

رگبرگ فرعی: رگبرگ های دیگر که از انشعاب رگبرگ اصلی به

وجود آمده اند.

اقسام برگ:

برگ ساده: برگی که پهنک آن یکپارچه و بدون تقسیم باشد.

برگ مرکب: پهنک این برگ ها در اثر بریدگی های عمیق که تا

رگبرگ اصلی پیش رفته به چند قسمت که هر یک از آن ها برگچه می نامند تقسیم شده است.

برگ ها اندام تنفسی و غداسازی گیاهان هستند. گیاهان هوا را از

طریق سوراخ های ریزی که در پشت و روی برگ ها وجود دارند

وارد برگ خود میکند به این سوراخ های ریز روزنه گویند. در

گیاهان شمار زیادی روزنه وجود دارد.

گیاهان به دودسته تقسیم می شود:۱ -گیاهان دانه دار ۲ -گیاهان بدون

دانه

گیاهان بدون دانه: دانه ندارند ولی تولید مثل می کنند. در مکان های

مرطوب رشد می کنند. هاگ دارند و با هاگ تولید مثل می کنند. هاگ

در هاگدان به وجود می آید مانند خزه ها و سرخس ها.

گیاهان دانه دار: دانه دارند و به وسیله دانه تولید مثل می کنند و در

بیشتر مکان ها یافت میشوند. یا گل دارند یا مخروط دار هستند.

مخروط دار: گلدار نیستند و به جای میوه قسمتی به نام مخروط دارند

مانند کاج و سرو.

گلدار: گل قسمتی از گیاه است که بعد تبدیل به میوه میشود. میوه دانه

در دل خود دارد. گل ها به رنگ ها و شکل های مختلف دیده میشوند

و همه گیاهان گلدار نیستند.

تعداد گلبرگ ها: الف( ۴یا۵ گلبرک که برگ های پهن و ریشه راست

دارند مانند گل بنفشه و .....

ب( ۳یا۶ گلبرگ که برگ های باریک و ریشه افشان دارند مانند گل

الله و.....

قسمت های مختلف گل:

پرچم: قسمت نر گیاه است که دانه های گرده روی آن قرار میگیرد.

مادگی: بخش ماده گیاه است.

گلبرگ: همان قسمت رنگین گل است که از پرچم و مادگی محافظت

می کند.

کاسبرگ: بین گل و ساقه قرار می گیرد و از گلبرگ محافظت میکند.

گرده دانه های زرد رنگی است که روی پرچم قرار می گیرد و گیاهان

گل دار با دانه های گرده که روی پرچم قرار می گیرد تولید مثل می

کنند.

دانه های گرده از روی پرچم به روی مادگی منتقل می شوند که به این

کار گرده افشانی می گویند. حشرات و جانوران و انسان به گرده

افشانی کمک می کنند.

دانه: مهم ترین قسمت و قسمت بسیار کوچکی از گیاه است که گیاه

جدید از دانه به وجود می آید. دانه درون میوه قرار دارد. شکل و

اندازه و حتی رنگ دانه ها یکسان نیستند. گیاه از طریق دانه تولید مثل می کنند.

نواع دانه ها: ۱ -یک قسمتی مانند گندم و برنج ۲ -دو قسمتی مانند

لوبیا و نخود.

هر دانه شامل سه قسمت است: ۱ -پوسته که وظیفه محافظت از دانه را

دارد ۲ -اندوخته که غذای الزم برای رویش جوانه را فراهم می کند

۳ -گیاهک در درون دانه و یا جوانه که با مصرف اندوخته به رشد

دانه کمک می کند.

غذاسازی گیاهان )فتوسنتز(: بسیاری از جانوران به طور مستقیم

یا غیر مستقیم غذا و انرزی الزم خود را از گیاهان می گیرند و

گیاهان انرژی مورد نیازخود را از خورشید می گیرند.

برگ ها را اندام اصلی فتوسنتز کننده می دانند و اندازه برگ و

تعداد برگ و میزان سبزینه از عوامل موثر فتوسنتز هستند.

آب و خاک و هوا و نور نیز از عوامل موثر فتوسنتز هستند.

گیاهان برای زنده ماندن و رشد کردن به آب نیاز دارند و آب

معمولی شامل آب چشمه و چاه و... برای رشد گیاه مناسب است

خاک یکی دیگر از عوامل موثر است که گیاهان غذای خود را

از آن می گیرند.خاک مورد نیاز برای رشد گیاه خاک باغچه

است که مخلوطی از خاک رس،ماسه و کود است.

گیاهان هم مثل همه موجودات برای تنفس و رشد کردن به هوا

نیاز دارد و هوا مخلوطی از گازهای مختلف از جمله اکسیژن و

کربن دی اکسید است و گیاهان از آن برای تنفس استفاده میکنند.

و در پایان برای حفظ و نگهداری گیاهان: شاخه درختان و گل ها را

نشکنیم روی درختان یادگاری ننویسیم و از گل و درختان مراقبت کنیم.

گیاهان محیط ما را زیباتر می سازند.