دیکته یکی از قدیمی ترین فعالیت های آموزشی است. شاید به دلیل همین موضوع است که در سالهای اخیر معلمان از انجام آن غفلت می کنند و معتقدند که دیکته فعالیتی بسیار قدیمی، خسته کننده، غیرارتباطی و معلم محور است. اما آیا دیکته هیچ مزیتی ندارد؟ آیا دیکته قدیمی و غیرارتباطی است؟ برای یافتن پاسخ این پرسش ها ابتدا باید بدانیم دیکته چیست؟ دیکته فعالیت یا فرآیند خوانش مطلبی برای فردی دیگر با هدف به روی کاغذ درآوردن آن است. اولر(1979) دیکته را " سیستم روانشناختی واقعی می داند که به صورت متوالی عناصر زبانی را در ارتباط با بافت برون زبانی به شیوه ای معنادار مرتب می کند."
سه عامل در فرآیند دیکته دخیل هستند:
1. فیلتر: وظیفه غربالگری اطلاعات غیرضروری را بر عهده دارد.
2. سازمان دهنده: به صورت ناخودآگاه اطلاعات را پردازش می کند اگرچه ممکن است از برخی خطاها غفلت شود.
3. نظارت: وظیفه ویرایش آگاهانه را برعهده دارد. دانش آموز ضعیف ممکن است بیشتر از این فاکتور استفاده کند.

مزیت های دیکته سالها نادیده گرفته شده اند. در اینجا به برخی از انتقادات معمول وارد بر دیکته اشاره می شود:
☆ معلم نیازی به داشتن اطلاعات یا استعداد خاصی ندارد.
☆تنها باعث رشد مهارت روخوانی می شود.
☆ قدیمی، خسته کننده، غیرارتباطی و معلم محور است.
☆ استرس زیادی بر دانش آموزان "مضطرب و ضعیف وارد می کند.

اگر چه برخی از این انتقادات ممکن است درست باشند اما دیکته فعالیتی است که هم بدرستی درک نشده و هم به اشتباه بکار گرفته شده است.

چرا دیکته مهم است؟

دیکته می تواند فعالیت خوبی برای مرور گرامر و واژگان نیز باشد.

در ادامه دلایل دیگری در اهمیت دیکته بیان می شود.

ارزش دیکته

بسیاری از انتقادات وارد بر دیکته معتبر نیستند و براحتی می توان مزایای بسیاری را برای انجام این فعالیت بیان کرد.

* اگر قسمت های مورد نظر برای دیکته گرفتن با دقت انتخاب شوند دیکته می تواند سرگرم کننده باشد.
* دیکته فعالیتی یکپارچه است که شامل تمام مهارت ها می شود.

۱_ شنیداری: زمانیکه متن برای دانش آموزان دیکته می شود تا رونویسی کنند.
۲_ نوشتاری: زمانیکه دانش آموز مطالب دیکته شده را یادداشت می کند.
۳_ روخوانی: در ادامه دیکته دانش آموزان می توانند ابتدا متن را بی صدا بخوانند تا اشتباهات را بررسی کنند، سپس برای تمرین تلفظ با صدای بلند اینکار را انجام دهند.
۴_ گفتاری: زمانیکه از متن دیکته بعنوان آغاز یک بحث استفاده می شود.
فعالیت دیکته می تواند به عنوان مبنایی برای تجزیه و تحلیل خطا بمنظور شناسایی نقاط قوت و ضعف بکار رود و همچنین بر مبنای خطاهای شناسایی شده برای تهیه طرح درس در آینده استفاده شود. اگر چه این کارممکن است نیازمند تلاش بیشتر از سوی معلمان باشد اما نتایج جالبی درباره سطح مهارت دانش آموزان ارائه می کند.

معلمان می توانند نحوه ارائه دیکته را بمنظور مشارکت دادن دانش آموزان در این فعالیت تغییر دهند.

انواع مختلفی دارد که ابتکار معلم در شیوه انجام این فعالیت دخیل است. بطور مثال به جای اینکه معلم بخشی از یک متن را برای نوشتن به دانش آموزان دیکته کند می تواند راههای جایگزین دیگری برای اجرای این فعالیت بیابد. در زیر یکی از راههای پیشنهادی برای جذاب تر کردن فعالیت دیکته برای دانش آموزان ارائه می شود. این روش بخصوص همزمان برای فراگیری و تثبیت بهتر حروف و کلمات و شناخت صحیح آواها بسیار موثر است.

اجرای فعالیت
در ابتدا از دانش آموزان بخواهید حروف انگلیسی را به صورت فلش کارت بر روی کاغذهای رنگی (یا ساده) کوچک آماده کنند. بدین صورت که هر حرف انگلیسی یک فلش کارت دارد که یک طرف آن حرف انگلیسی بصورت بزرگ و در طرف دیگر حرف انگلیسی بصورت کوچک نوشته می شود. پس از آماده کردن فلش کارتها از دانش آموزان بخواهید که ترتیب حروف را برهم بزنند. در واقع حروف بصورت نا مرتب در هنگام فعالیت دیکته در اختیار دانش آموز باشند.
حال برای اجرای این فعالیت دیگر نیازی به عمل نوشتن و یا کاغذ و خودکار بصورت سنتی گذشته وجود ندارد بلکه معلم هر کلمه را برای دانش آموز می خواند و دانش آموز باید با انتخاب درست حروف و فلش کارت مناسب کلمه را بشکل پازل در آورد. با این روش ساده خواهید دید که فعالیت دیکته از حالت سنتی و خسته کننده خارج شده و به صورت فعالیتی سرگرم کننده برای دانش آموز تبدیل می شود.
در زمانیکه تعداد دانش آموزان زیاد است و یا اگر دانش آموزی در امر یادگیری همچنان ضعف دارد می توانید این تمرین را بصورت گروههای دو نفره و یا بیشتر نیز انجام دهید. بدین صورت که دانش آموزان را به گروههای دونفره تقسیم می کنید و از آنها می خواهید که با کمک هم یک کلمه را کامل کنند. این گروه می تواند متشکل از یک دانش آموز با مهارت بهتر در دیکته و یک دانش آموز ضعیف تر باشد و همچنین برای اینکه مطمئن شوید هر دانش آموزی ضمن انجام فعالیت و مسئولیت خود با هم گروهی اش نیز همکاری می کند می توانید هر دانش آموز را مسئول یافتن حرف خاصی از کلمه مورد نظر کنید. بدین صورت که دانش آموز A مسئول یافتن حرف اول و دانش آموز B مسئول یافتن حرف بعد می شود و این توالی تا پایان کلمه ادامه می یابد. این کار به شما به عنوان معلم نیز کمک می کند تا دانش آموزانی را که هنوز در تشخیص حروف و نوشتن دیکته نیاز به تمرین و کمک دارند شناسایی کنید.

نمونه ای از شیوه اجرای دیکته بصورتی که در انتهای مقاله به آن اشاره شد. شیوه ای که شخصا در کلاس آن را اجرا کردم و بازخورد بسیار خوبی از طرف دانش آموزان داشت. این شیوه خصوصا در آموزش در منزل، شرایط کرونایی و آموزش آنلاین بسیار کاربردی و عملکردی است.

ویدیو ارسالی از آیدا دل آرا دانش آموز مدرسه غیرانتفاعی به گزین اندیمشک