2- ايجاد عدم تعادل در دانش آموزان:يكي از هدف هاي اصلي تعليم وتربيت، انتقال دانش آموزان از دنياي خود محور مبتني بر تجربيات شخصي محسوس، به قلمرو دنياي علمي غني تر، كه متضمن ارزش ها، بينش ها و حقايق متعدد و گوناگوني باشد، است. يكي از راه هاي اساسي و عملي تحقق چنين هدفي اين است كه معلمان در فرآيند تدريس، ساخت شناختي گذشته دانش آموزان را زير سؤال ببرند و عملاً عدم كارايي يا ناكافي بودن آنها را در فرآيند مواجهه با مسائل جديد نشان دهند و از آنها در بازسازي و ايجاد ساختارهاي جديد شناختي حمايت كنند. طبق اظهارات پياژه و طرفداران او، يكي از دلايل انگيزه طبيعي كودكان به كنش متقابل با محيط اين است كه آنها همواره در فرآيند رشد خود با تناقضات مواجه مي شوند. يعني با چيزهايي روبرو مي شوند كه در ساختار فكري موجودشان نمي گنجد، اين تناقضات باعث ايجاد« عدم تعادل» در آنها مي شود.

بنابراين دانش آموزان برانگيخته نخواهند شد، مگر اينكه دانش موجود خود را در مقابل مسائل مطرح شده محدود و يا نادرست تشخيص دهند و به واقعيت هاي جايگزين ديگر بينديشند. براي دستيابي به چنين موقعيتي معلمان بايد فضايي را ايجاد كنند كه گرايش به چالش و انگيزه فرآيند كشف رادر دانش آموزان تقويت كند.

3- كنش متقابل:كنش متقابل بايد بر جو كلاس حاكم باشد.

دانش آموزان نمي توانند صرفاً مانند« اسفنج هايي» باشند كه‌ مفاهيم ارائه شده معلم را جذب كنند. دانش آموزان به صورت انفعالي كسب دانش نمي كنند، بلكه از طريق فعاليت ها به آن دست مي يابند. آنها با تماس متقابل با محيط هاي رواني و فيزيكي خود، دست به خلق چيز هايي مي زنند كه پياژه آن ها را «ساختهاي ذهني» مي نامد. اين ساخت ها دانش‌آموزان را در سازمان دادن تجربيات و هدايت كنش و واكنش آينده شان كم مي كند.

براي ايجاد تعامل خلاق بين يادگيرنده و محيط آموزشي لازم است معلم هر لحظه متغيرهاي موجود در محيط آموزشي را تغيير دهد و در نتيجه اين تغيير، تعادل يادگيرنده در محيط آموزشي ناپايدار شود تا گيرندگان وادار به فعاليت گردد. همه افراد كلاس( اعم از معلم ودانش آموزان) بايد در زمينه حل مسائل و مشكلات و رسيدن به اهداف مورد نظر فعال باشند و با يكديگر همكاري كنند. تدريس مؤثر و مفيد است كه در آن تعامل و كنش متقابل معلم و دانش آموزان جايگزين فعاليت منحصر به فرد معلم شود.

4- كسب اطلاعات جديد: يكي از كاركردهاي مهم تدريس كسب دانش، نگرش و مهارت هاي جديد است. اطلاعات جديد ممكن است به اشكال مختلف مانند دانش نظري، دانش روشي، تدابير عملي و حل مسأله در اختيار دانش اموزان قرار گيرد. كسب دانش ممكن است از طرق مختلف مانند گوش دادن، خواندن، كاوش و اكتشاف انجام پذيرد. در تمام موارد و موقعيت ها كسب دانش بايد به صورت معني دار انجام شود، تا دانش آموزان بتوانند با ايجاد رابطه بين مفاهيم جديد و تجارب گذشته به تكميل و يا بازسازي انديشه خود بپردازند. به منظور اطمينان يافتن از معني دار بودن دانش جديد، اطلاعات كسب شده بايد در دو مسير جريان پيدا كند: نخست اينكه تمام اطلاعات به دست آمده بايد روشن و آشكار باشد، يعني فرضيه ها، پيامدها وتأثيرات احتمالي يا مورد نياز، روابط و پيوستگي دروني آنها معلوم و قابل فهم باشند، دوم اينكه دانش آموزان بايد از طريق مقايسه قسمت هاي مختلف اطلاعات، نسبت به ساخت و تركيب آنها بينش و شناخت پيدا كنند تا بتوانند با بازسازي ساخت شناختي خود اقدام كنند.

5- ذخيره سازي و اصلاح مجدد: از ديگر كاركردهاي دروني تدريس فراهم كردن بستر ذخيره سازي در فرآيند فعاليت هاي تدريس است. ذخيره سازي هنگامي مفيد و پايدار خواهد بود كه يادگيري معني دار باشد. اگر يادگيري معني دار نباشد، اصلاح يا بازسازي ساختار گذشته امكان نخواهد داشت. ساخت جديد حاصل از اطلاعات معمولاً از طريق تمرين و تكرار بي معني به دست نمي آيد. در فرآيند يادگيري معني دار است كه دانش آموزان تلاش مي كنند با مقايسه اطلاعات جديد با اطلاعات قبلي و يا تركيب آن دو ساختار ذهنيشان را اصلاح كنند، يعني از طريق كشف مشابهت ها، تفاوت ها، يكپارچگي ها و به هم پيوستن اطلاعات ذخيره شده پيشين با اطلاعات جديد به اصلاح يا دوباره سازي ساختهاي شناختي خود مي پردازند.

۶. انتقال اطلاعات: يعني استفاده از اطلاعات آموخته شده در موقعيت هاي ويژه و عيني جديد. دانش آموزان بايد بتوانند آنچه را آموخته‌اند در برخورد با موقعيت ها و مسائل جديد به كار برند. انتقال به دو صورت مثبت و منفي صورت مي گيرد: هر گاه اطلاعات گذشته، دانش آموزان را در فهم يا حل مسأله جديد ياري كند،انتقال مثبت صورت گرفته‌است‌و بر عكس اگر اطلاعات درست گذشته سبب فهم و حل نادرست مسائل جديد شود انتقال منفي گفته مي شود، مثلاً ممكن است اطلاعات درستي كه دانش آموزان از مرغ و شتر دارند، آنها را در فهم حيواني چون شتر مرغ دچار اشتباه كند و آنها تصور كنند كه شتر مرغ حيواني مركب از شتر و مرغ است. با استفاده از تصوير و تمثيل مي توان اثر سوء انتقال منفي را كاهش داد. در كاركرد انتقال اطلاعات، انتقال مثبت هدف است، در انتقال مثبت نيز دو نوع انتقال را مي توان مشخص كرد: يكي مربوط به كاربرد قانون، اصل يا قاعده در فرآيند فعاليت جديد، و ديگري مقايسه ميان اطلاعات قديم و جديد و تعيين تشابهات و تمايزات آنها. معلم در فرآيند تدريس بايد شرايطي را به وجود آورد كه دانش اموزان انتقال اطلاعات را تمرين كنند و مهارت هاي لازم در اين زمينه را بياموزند روبرو شدن با موقعيت هاي جديد و مسأله دار، و فراهم كردن زمينه هاي مناسب مي توانند كاركرد انتقال اطلاعات را تقويت كنند.

7- كنترل، هدايت و تحول:كنترل و هدايت بالاترين و مهمترين كاركرد يك تدريس مؤثر است، و شايد در برگيرنده همه كاركردهاي ديگر باشد كاركرد كنترل و هدايت به اين معني است كه تدريس بايد آن چنان مؤثر باشد كه انديشه و عمل دانش‌آموزان را در فرآيند فعاليت هاي زندگي جهت دهد و تحت كنترل خود در آورد. اين كنترل به هيچ وجه به معني كنترل از بيرون نيست، بلكه يك كنترل دروني است.يعني عمل، انديشه و الگوي شخصيتي معلم آنچنان مورد توجه دانش آموزان قرار مي گيرد و خط مشي كلي فعاليت هاي آن را شكل مي دهد و موجب تغيير و تحول آنها در فرآيند تدريس مي شود.

معلمي كار آمد است كه وظيفه‌اش تنها انتقال اطلاعات و انباشتن آنها در ذهن دانش آموزان نباشد، بلكه با ايجاد موقعيت مناسب به تغيير و بازسازي انديشه دانش آموزان بپردازد و با تدريس مؤثر خود شهر ونداني فرهيخته و خلاق تربيت كند.

گروه های آموزشی دوره دبستان(استان چهارمحال و بختیاری)