تعريف تدريس از منظر هنجاري معطوف به فعاليت هايي است كه برپايه اصول اخلاقي، شواهد و استدلال بنا شده باشد. در چينين برداشتي از تدريس همواره دو سوال اساسي وجود دارد: 1) چه چيزي بايد آموخته شود ؛ 2) چگونه بايد آموخته شود.

مفهوم تدريس از منظر علمي فعاليتي است صريح و دقيق كه ريشه در تجارب گذشته معلمان و متخصصان تربيتي دارد.

تعريف تدريس ازديدگاه مكاتب مختلف :

از ديدگاه سنت گرايان عمل گرا چه درفرايند برنامه ريزي درسي وچه درفرايند تدريس اهداف كلي آموزشي ابتدا بايد به اهداف « عيني » وسپس به « فعاليت هاي يادگيري » تبديل شوند. آنها معتقدند كه كليه اهداف آموزشي محتوا و حتي خط مشي فعاليت معلمان در كلاس را بايد دست اندركاران امور تعليم و تربيت درسطوح بالاي وزارت آموزش وپرورش تعيين و تنظيم كنند.

از منظر تجربه گرايان مفهوم معلم يكي از عوامل ارزشمند مسلط بر محيط و ايجاد كننده شرايط مطلوب يادگيري است. ازديدگاه اين گروه از متخصصان برنامه درسي و آموزشي كه معتقد به اصالت تجربه اند تدريس عبارت است از ايجاد موقعيت مطلوب تجربه كه دانش آموزان درآن از طريق تجربه بياموزند، موقعيتي كه دانش آموزان رابه تفكر و پژوهش وادارد. اين گاه درونگراست وهمواره برهمبستگي تفكر و يادگيري تاكيد دارد و از ويژگي هاي بارز آن پيوند ندادن فعاليت هاي كلاس درس با مسائل و پديده هاي اجتماعي است .

بعضي از طرفداران اين ديدگاه معتقدند كه پيشرفت تحصيلي دانش آموزان پيش از اينكه وابسته به هوش و استعداد دانش آموزان باشد به موقعيت و زمان يادگيري بستگي دارد.

نومفهوم گران از منظري متفاوت با ديدگاه قبلي به برنامه درسي و فرآيند آموزش نگاه مي كنند. آنها شكل و كاركرد نظام هاي آموزشي موجود را به دليل قرار داشتن در زير سلطه قدرت شكست خورده مي دانند و معتقدند كه بايد چهار چوب هاي جديدي را جايگزين چهارچوب هاي ناموفق گذشته كرد. به اعتقاد آنها برنامه درسي و فعاليت هاي آموزشي در كلاس درس بايد به طور آشكار و به صورت يك منش با مسائل سياسي،اقتصادي و فرهنگي جامعه پيوند ناگسستني داشته باشد. آنها علاوه بر برنامه درسي تدوين يافته در مدارس به اهميت وتاثير « برنامه درسي پنهان »درتغيير و تحول انديشه دانش آموزان تاكيد مي ورزند.

پذيرش يا عدم پذيرش برنامه درسي وروش تدريس آن از سوي معلم مي توان يكي از عوامل موثر دراجراي رخدادهاي آموزشي دركلاس درس باشد.

دانش آموزان وتجارب زندگي آنها "خواسته هاي والدين " وحتي انتظارات آنها از نهاد هاي آموزشي، هر يك به نحوي در فرايند اجرا و چگونگي تحقق اهداف موثرند. عامل مهم ديگري كه مي تواند فرايند اجرا به ويژه تدريس معلم وفعاليت هاي دانش آموزان را تحت تاثير قرار دهد، ابزار وشيوه هاي ارزشيابي ديكته شده از سوي نهاد هاي آموزشي است.

نظريه هاي تدريس :

نظریه تدریس وحدت یافته : سازماندهی و کلیت بخشی اساس شکل گیری همه نظریه های علمی درطول تاریخ معارف بشری بوده است . نظریه پردازان منشاء همه نظریه ها راسه معرفت اساسی یعنی علوم طبیعی وعلوم انسانی و علوم اجتماعی دانسته اند.

نظریه بدون عمل تفکری است ایستا و عمل بون نظریه حرکتی کورکورانه است .

نظریه های تدریس راهنمای عمل معلم اند و الگوها وروش ها راتجویز می کنند .

مطالعات توصیفی : مطالعات توصیفی درواقع شامل کلیه تحقیقات علمی و تجربی درقلمرو مسائل و پدیده های مختلف دانش بشری است . دراین نوع مطالعات از روش تجربی – تحلیلی استفاده می شود .

مطالعات هنجاری : مطالعات هنجاری رویکردی به آینده و بایدها دارند. برخلاف مطالعه توصیفی تجربی – تحلیلی نیست بلکه متکی برروش فلسفی وتحلیل عقلانی است لذا معمولا وضع کردنی است نه کشف کردنی .

مطالعات تجویزی : آن دسته از مطالعاتی اند که به دنبال تعیین اهداف نیستند بلکه از یافته های مطالعات توصیفی درجهت دستیابی به اهداف موردنظر درمطالعات هنجاری استفاده می کنند. این دسته ازمطالعات اگرچه رویکردی اکتشافی دارند و مناسب ترین راه های رسیدن به باید ها را با توجه به یافته های مطالعات توصیفی تجویز می کنند، روش مطالعه آنها تجربی – تحلیلی است.

رقیه رمضانی ساروکلائی

کارشناسی ارشد علوم تربیتی