اقدام‌پژوهی و تمامی پژوهش‌های عملی که زیر چتر تأمل قرار دارند ـ چنان‌که بیان شد ـ نقش بی‌بدیلی در توسعه حرفه‌ای معلمان ایفا می‌کنند. اقدام‌پژوهی فرایندی است که در آن معلمان پس از مواجهه با مشکل، در صدد حل آن بر می‌آیند. آنان پس از مواجهه با مشکل، ابعاد مسئله را به دقت بررسی می‌کنند و با جمع‌آوری اطلاعات از منابع گوناگون و ابداع راه‌حل‌های مختلف، مناسب‌ترین راه‌حل را انتخاب و اجرا می‌کنند. در طول مدت اجرا، معلم پژوهشگر اوضاع را به‌خوبی زیر نظر می‌گیرد و تغییرات را رصد می‌کند؛ «آیا مشکل در حال رفع و بهبود است؟» او هوشیارانه نتایج اقدامش را تعقیب و شواهدی دال بر رفع مشکل یا بهبود اوضاع جمع‌آوری می‌کند و در نهایت با تمرکز همه‌جانبه خود، مشکل را حل می‌کند.
اقدام‌پژوهی یکی از راه‌های توسعه حرفه‌ای و شاید مهم‌ترین آن‌ها باشد. یک معلم با طی کردن فرایند اقدام‌پژوهی نه‌تنها مشکل دنیای عملش را حل می‌کند بلکه با تکرار این فرایندها در طول زندگی حرفه‌ای خود، کم‌کم حس خود کارآمدی، بالندگی، رشد و توسعه حرفه‌ای پیدا می‌کند. علاوه بر رشد و توسعه حرفه‌ای، احاطه و تسلط بر دنیای عمل، معناسازی، تقویت خودیادگیری، پرورش خلاقیت، پرورش تفکر انتقادی،‌ احساس مالکیت شخصی در یادگیری، پیوند دنیای عمل و نظر و ... از سودمندی‌های فراوان اقدام‌پژوهی است. مک نیف، لومکس و وایتهد (2003) اعتقاد دارند که اقدام‌پژوهی، توسعه شخصی، بهبود عمل حرفه‌ای، پیشرفت مؤسسه و مشارکت در ایجاد مجموعه‌ای خوب و کارآمد را در پی دارد.

مهدی جندیلی