کلاس های چند پایه به طور ویژه ای باید به خودشان توجه کنند تا نوعی از ارزشیابی را تقویت کنند. آن ارزشیابی که یادگیری را بیفزاید، به جای ان که صرفا هدفش انتخاب دانش آموزان برای ارتقا به پایه‌ی بالاتر باشد راهبردهایی که ارزشیابی برای یادگیری در کلاس های چند پایه را تشویق می کنند در بردارنده‌ی تسهیل مسئولیت افراد برای یادگیری، استفاده از سایر دانش اموزان به عنوان منبع یادگیری و استفاده از فعالیت های یادگیری با ظرفیت ارزشیابی بالقوه هستند.

برای اینکه چنین راهبردهایی استفاده شوند، آموزگاران به آموزش، هدایت و راهنمایی و نمونه آوری (تمثیل مرتبط با اهداف تکوینی ارزشیابی و ارزشیابی معیارمحور و دانش آموزمحور) نیاز دارند.

 

نقش ارزشیابی برای یادگیری در چارچوب ارزشیابی برای ارتقا 

فرض این است که همه‌ی ارزشیابی ها به صورت غیر مستقیم، حداقل به عنوان یک عامل محرک، از یادگیری دانش آموزان حمایت می کنند، اما همیشه بر یادگیری افراد تاکید نمی شود و در واقع ممکن است آسیب هم بزند. ظرفیت ارزشیابی در بهبود یاددهی و یادگیری، اخیرا به طور ویژه ای در بریتانیا، ایالات متحده و استرالیا مورد بحث واقع شده است. ارزشیابی برای یادگیری اصطلاحی برای ارزشیابی است که هدف اولیه اش بهبود یادگیری است تا تایید و انتخاب دانش آموزان یا پاسخگو ساختن مدارس.

در واقع محیط یا کلاس چند پایه می بایست به مدلی از ارزشیابی توجه کند که قصد دارد یادگیری را بیفزاید و دیگر به صورت مستقیم دانش آموزان را تحت پوشش برنامه‌ی درسی قرار ندهد. در کلاس چند پایه، بیش از یک پایه (دو، سه، چهار، پنج یا حتی بیشتر) وجود دارد، در حالی که این کلاس تنها یک معلم دارد.

ارزشیابی برای یادگیری معلمان را تشویق می کند تفاوت های فردی در یادگیری را شناسایی کنند؛ در این صورت، آموزگار به خود یادگیری توجه می کند و ممکن است راهبردهای یادگیری به طرز مناسب تری افزایش یابند.

 

راهبردهایی برای ترغیب ارزشیابی برای یادگیری در کلاس های چند پایه

1) تسهیل مسئولیت فردی برای یادگیری

موقعی که دانش آموزان مسئولیت یادگیری را خودشان بر عهده می گیرند، به خاطر آگاه شدن آن ها از معیار های ارزشیابی، ممکن است یادگیری افزایش یابد. وقتی دانش آموز در کشف فرآیند یاددهی-یادگیری فعال است و برای رسیدن به نتایج و پیامد های یادگیری به نوعی می کوشد، موقعیت بسیار مناسبی برای تسهیل سازی مسئولیت فردی او فراهم می شود. البته در این زمینه باید به تدریج و با در نظر گرفتن تفاوت های فردی اقدامات لازم را انجام داد.

مسئولیت فردی برای یادگیری ممکن است به وسیله‌ی معلمان (از طریق ارزشیابی های مستمر از پیشرفت دانش آموزان با شیوه های متفاوت) به کار گرفته شود. آن ها ممکن است از ثبت موفقیت که معلمان و دانش آموز توضیحاتی از موفقیت های مستمرشان را فراهم می آورند، از پوشه های کار که دانش آموزان و معلم بهترین ها را جمع آوری می کنند، یا از ارائه های دانش آموزان که ممکن است شفاهی یا نمایشی به دیگران باشند (به هر شیوه ای که آن ها انتخاب کنند)، استفاده کنند. در حالی که هدف از این ارزشیابی ها کامل کننده است، همه‌ی این ها دانش آموزان را تشویق می کنند اهداف خاص یادگیری و همچنین معیار های خاص موفقیت را شناسایی کنند و مسئولیتی بپذیرند. بنابراین؛ افزایش یادگیری، همچنین فراهم آوردن اطلاعات تکمیلی، هدف آن هاست. در محوری پیوسته تر، دانش آموزان می توانند مهارت های خودتنظیمی دائمی را بیاموزند.

شواهد زیادی موجود است مبنی بر اینکه مدارس چند پایه‌ی روستایی تمایل دارند همگانی تر باشند و نسبت به برخی از مدارس شهری، سلسله مراتب کمتری داشته باشند.

2) استفاده از سایر دانش آموزان به عنوان منبع ارزشیابی

سایر دانش آموزان کلاس می توانند منبع ارزشیابی و همچنین منبع یادگیری باشند. آموزگار می تواند هر دانش آموز را تعلیم دهد تا به مشاهده‌ی موشکافانه‌ی کار های سایر دانش آموزان بپردازد و خود از نتیجه‌ی قضاوت های او استفاده کند.

معلم می تواند در کلاس نوعی فرهنگ بازخورد دائمی، از دانش آموز به معلم، از معلم به دانش آموز، از دانش آموز به دانش آموز دیگر یا از دانش آموز به خودش، ایجاد کند.

3) استفاده از فعالیت های یادگیری با ظرفیت ارزشیابی

پیشنهادی بسیار ویژه درباره‌ی ارزشیابی در کلاس های چند پایه این است که معلم یا مقامات محلی فعالیت های ساده و آزادی تدوین کنند که هر دوی آن ها هم فعالیت یادگیری و هم فعالیت ارزشیابی باشند.

اگر فعالیت، یک فعالیت یادگیری مفید همراه نوعی ارزشیابی باشد، معلم می تواند بر روی ارزشیابی فقط چند دانش آموز (در شرایط کلاس چند پایه) تمرکز کند، بدون اینکه وقت سایر دانش آموزان به هدر برود.

 

منبع

1. رزم آرا، مقصود و محمد پور، صالح. (1394). «ارزشیابی برای یادگیری در کلاس های چند پایه». در ماهنامه علوم تربیتی ویژه آموزگاران ابتدایی و کارشناسان آموزشی. (پیاپی 155)، سال نوزدهم شماره 6، اسفند 1394. صص 55-52.