مولفه های مـهـارت خـودآگـاهـی

خودپنداره
خودپنداره شما تصور شما از شماست. تصورات شما از تجربیات شخصی شما، انتظاراتی که در آینده از خود دارید و توانایی های خود را باور دارید، ناشی می شود. اگر خودپنداره شما سالم باشد، به احتمال زیاد با چالش‌ها روبرو می‌شوید، به اهدافی که برای خود تعیین کرده‌اید دست می‌یابید و در کل مثبت‌تر زندگی می‌کنید.

خودپنداره خود را کاوش کنید و اگر فکر نمی کنید سالم است، سعی کنید درک خود را تغییر دهید. این ممکن است برای برخی افراد آسان تر و برای برخی دیگر بسیار سخت تر باشد - اما ممکن است .

افکار
افکار ما با احساسات ما گره خورده است، بنابراین زمانی که سعی می کنیم بیشتر از احساسات خود آگاه شویم، ابتدا باید افکار و فرآیندهای فکری خود را درک کنیم. در طول روز به آنچه در مورد خود می گویید، نحوه صحبت در مورد خود و آنچه در مورد موقعیت هایی که با آن مواجه می شوید توجه داشته باشید.

اگر متوجه شدید افکارتان منفی‌تر هستند، تمرکز حواس را تمرین کنید تا بفهمید چرا افکارتان به این شکل هستند. سپس، پس از تأمل، سعی کنید افکار یا فرآیندهای فکری مثبت بیشتری داشته باشید. ممکن است مجبور شوید آن را مجبور کنید - حتی ممکن است آن را باور نکنید! اما با گذشت زمان، افکار شما را مثبت تر می کند.

احساسات
وقتی چیزهایی در مورد خود می گویید چه احساسی دارید؟ وقتی دیگران چیزهایی درباره شما می گویند چطور؟ مهم نیست که چه احساساتی دارید، باید تشخیص دهید که چه چیزی با افکار و تجربیات شما مرتبط است.

هنگامی که می توانید آن احساسات را شناسایی کنید، آنها را پیگیری کنید و ببینید آیا الگوهایی وجود دارد یا خیر. به خودتان توجه کنید که یک الگوی منفی را شروع کرده اید؟ اقداماتی را انجام دهید تا از ادامه دادن به آن اجتناب کنید.

بدنی
گاهی اوقات وقتی در حال فکر کردن هستیم، با یک واکنش فیزیکی همراه می شود که ممکن است افراد دیگر متوجه آن شوند یا نه! دفعه بعد که واکنش فیزیکی به یک هیجان احساس کردید، چند دقیقه وقت بگذارید و فکر کنید در کجای بدنتان این واکنش را احساس می کنید. آیا این احساسات در حالات چهره، ضربان قلب، صدا یا جای دیگری وجود دارد؟ آیا این همان نوع پاسخ فیزیکی است که می خواهید؟ اگر نه، راه‌هایی برای آموزش مجدد این واکنش‌های تند زانو وجود دارد .

هیجانات
هیجانات قوی ترین عامل در نحوه تعامل ما با دیگران هستند. افراد با سطوح بالاتر هوش هیجانی قادر به تشخیص و پذیرش حالات هیجانی مختلف خود هستند. دانستن اینکه در چه وضعیت عاطفی قرار دارید، می تواند تا حد زیادی به تقویت روابط حرفه ای و شخصی شما کمک کند!

اگر نتوانید این پاسخ ها را تشخیص دهید، پردازش احساسات و عبور از آنها برایتان دشوار خواهد بود. با مدیریت مؤثر این پنج عنصر، می‌توانید طغیان‌های عاطفی را کنترل کنید و به سمت ارتباط مؤثرتر و به طور کلی یک رفتار سالم‌تر و شادتر کار کنید

انواع خودآگاهی

خود فیزیکی : به تصوری که هر کس از ظاهر خود دارد اطلاق می‌شود.
خود جنسیتی : به برداشتی که هر فرد از تمایلات و هویت جنسی خود دارد گفته می‌شود.
خود تاریک: این بخش از خود در برگیرنده اسرار درونی فرد است.
خود واقعی: درونی‌ترین بخش وجود انسان خود واقعی است.
خود معنوی: این خود به باورهای معنوی فرد ارتباط دارد و تصویری است که شخص از اعتقاداتش دارد.
خود آرمانی: همان خودی است که فرد خواهان رسیدن به آن است.
خود اجتماعی: این خود به تصویری که فرد از جایگاه اجتماعی خود دارد برمی‌گردد.

چـگـونـه بـه خـودآگـاهـی بـرسـیـم؟

شناخت احساسات
فرد باید از جنس احساساتش در مواجه با مسائل گوناگون آگاه شود. آگاهی از این مسئله که شخصیت هر فرد بیشتر متمایل به چه نوع احساسی است بسیار مهم و کارساز می‌باشد. 

شناخت افکار 
با شناخت افکار خود ضمن مواجه شدن با موقعیت‌های مختلف می‌توان به ناکارآمدی برخی از آن‌ها پی‌برد و در نتیجه اصلاحشان کرد تا از عواقب ناخوشایند احتمالی جلوگیری شود.

شناخت انتظارات و خواسته‌ها
در مواجهه با موقعيت‌ها، عوامل درونی و بيرونی متعددی نقش دارند. اما عامل درونی نقش پررنگ‌تری را در این میان دارد. اینکه فرد یک موقعیت را چگونه درک کند نشانگر انتظارات و خواسته‌های اوست.

شناخت میزان اعتماد به نفس 
به باور روانشناسان افرادی که از داشتن اعتماد به نفس پایین رنج می‌برند، انتظارات غیرواقع بینانه‌ای را از خود و از دیگران دارند.


چـرخ پـلاچـیـک: برای مطالعه بیشتر درباره هیجانات

پلاچیک اولین بار در سال ۱۹۸۰ مدل مخروطی (سه بعدی) یا مدل چرخی (دوبعدی) را در جهت توضیح نحوه ارتباط هیجان‌ها ارایه کرد.

او ۸ هیجان پایه را به صورت دوقطبی پیشنهاد کرد: شادی و غم؛ ترس در مقابل عصبانیت؛ اعتماد در برابر نفرت؛ و تعجب در مقابل پیش‌بینی.

این نظریه در راستای ایجاد مبنایی برای توضیح مکانیسم‌های دفاع روانی گسترش یافت؛ پلاچیک پیشنهاد کرد که هشت مکانیسم دفاعی، تظاهرات هشت هیجان پایه هستند.

در این مدل چرخی میتوانید هیجانات انسانی را ببینید.

 

چرخ پلاچیک