دانشجویان و اساتید دانشگاه فرهنگیان

اهـمـیـت مـهـارت خـودآگـاهـی

خودآگاهی این پتانسیل را دارد که تقریباً هر تجربه ای را تقویت کند، زیرا این یک ابزار و عملی است که به وسیله آن می توانید در هر مکانی و در هر زمان از توانایی هایتان بهره ببرید، واقع بینانه خود و اوضاعتان را ارزیابی کنید و به شما در انتخاب های مناسب نیز کمک می کند.

با این اوصاف موارد زیر از عمده فواید خودآگاهی هستند:

1- افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس
2- آگاهی یافتن از نقاط قوت و ضعف
3- افزایش خودکنترلی و مدیریت هیجانات
4- افزایش واقع‌بینی و دوری از کمالگرایی
5- تصمیم گیری بهتر و افزایش خلاقیت
6- بهبود وضعیت شغلی، تقویت ارتباطات در محیط کار

افزایش اعتماد به نفس و عزت نفس

افزایش عزت نفس یکی از مزایای خودآگاهی است. عزت‌نفس محصول اعتمادبه‌نفس است و خودآگاهی را تولید می‌کند. هنگامی‌که خودتان را بشناسید و با نقاط قوت و ضعف خود کنار آمده‌باشید، هرگز خودتان را ارزان نمی‌فروشید. ذهنیت رشد و پیشرفت خواهید داشت و خواهید دانست که شکست گامی برای رسیدن به موفقیت است.

از سوی دیگر، اعتمادبه نفس یعنی شناخت توانایی خود و اعتماد به این توانایی ها. لازمه داشتن اعتماد به نفس، پذیرفتن خود و دوست داشتن خود است. اگر بتوانیم نقاط قوت و ضعف خود را بپذیریم و خودمان را دوست داشته باشیم به اعتماد به نفس و عزت نفس دست یافته ایم که هر دو رابطه تنگاتنگی با خودآگاهی دارند.

آگاهی یافتن از نقاط قوت و ضعف

اگر به نقاط ضعف و قوت خود به خوبی آگاهی داشته باشید، می‌توانید از نقاط قوت‌تان به درستی و آگاهانه استفاده کنید و نقاط‌ ضعف‌تان را مدیریت کرده یا حذف کنید. با متواضعانه تقاضای کمک کردن در مواقع لزوم و اعتراف به چیزهایی که نمی‌دانید، اعتبار‌تان بین اعضای تیم‌تان افزایش پیدا می‌کند.

شناخت نقاط قوت و ضعف، فواید مثبت و بلند‌مدتی در مسیر شغلی‌تان و همچنین بر سلامت و شادکامی‌تان دارد. در مطالعه‌ای، محققان به این نتیجه رسیدند رهبرانی که بر نقاط‌ قوت‌شان آگاه بودند، اعتماد به نفس بالاتری داشتند، دستمزدشان بیشتر بود و در محیط کار شادتر بودند.

افزایش خودکنترلی و مدیریت هیجانات

خودآگاهی بیش‌تر شامل این است که بتوانید احساسات خود را نام ببرید، اما لزوما در برابر آن‌ها واکنش نشان ندهید. باید بیاموزید که خود را از آن‌ها جدا کنید. خود کنترلی منجر به این می‌شود که بتوانید به واکنش‌های اولیه خود فکر کنید؛ در نتیجه، به‌جای این‌که وقتی عصبانی می‌شوید، عکس‌العمل نشان دهید، می‌توانید خود را کنترل کنید و پاسخ مناسبی بدهید.
با افزایش خودآگاهی در افراد، نمره تنظیم هیجان و خودکنترلی در آنها افزایش می‌یابد. طبق تحقیقات، انجام اقدامات تخصصی در حیطه آموزش مهارت های زندگی با تمرکز بر تنظیم هیجان و به خصوص ارتقاء خودآگاهی می تواند نقش مهمی در افزایش کنترل هیجانات در افراد داشته باشد.

تصمیم گیری بهتر و افزایش خلاقیت

وقتی می‌دانید که چگونه باید با دیگران ارتباط موثر برقرار کنید، خود را می‌شناسید، زمانی را به گوش دادن به دیگران اختصاص می‌دهید و مهارت تفکر انتقادی خود را بهبود می‌بخشید، روند تصمیم گیری شما نیز بهبود می‌یابد. این یکی از بزرگ‌ترین مزایای خودآگاهی است. وقتی تصمیمات بهتری بگیرید، زندگی بهتری نیز خواهید داشت.

شاید افزایش خلاقیت را به عنوان مزیتی برای خودآگاهی در محل کار تصور نکنید، اما می‌تواند چنین باشد. مسلما مشکلاتی پیش خواهد آمد که به راه‌حل‌های خلاقانه نیاز دارند. این از مزایای شخصی خودآگاهی است، زیرا رضایت شخصی شما را افزایش می‌دهد. به عنوان مثال، هنگامی‌که سرگرمی خلاقی را تمرین می‌کنید، احساس می‌کنید که در حال پیدایش نتیجه‌ای باکیفیت هستید.

موانع رشد خودآگاهی

ویژگی‌هایی که شاید به نظر فرد مثبت باشد ولی در عمل مانع خودشکوفایی وی شود، عبارتند از:
توقعات و انتظارات بیش از حد از خود: اگر خود را به همان صورتی که هستیم نپذیریم و به دنبال ایده‌آل ها باشیم، خودخواه باشیم، بدون تلاش بخواهیم انتظارات‌مان برآورده شود، به جای خواهش، دعوا راه بیندازیم تا به خواسته‌هایمان برسیم و خواسته‌های غیرمعقول داشته باشیم، توقعات بیش از حد داریم.

کمال گرایی: آرزوی کامل بودن، هم احساس رضایت از خودتان را از شما می‌گیرد و هم بیشتر شما را در معرض ناکامی می‌گذارد. ترس از بازنده بودن، اشتباه کردن، نارضایتی، همه یا هیچ‌پنداری، تاکید زیاد بر بایدها و اهداف غیر قابل دسترسی هستند.

غرورها: غروری که بر پایه‌ی خودایده‌آلی باشد یا موجب احساس مبالغه‌آمیز باشد مثبت است. غرور محبوب بودن که فرد فکر می‌کند هر کس را بخواهد می‌تواند داشته باشد.  غرور عقلی که فرد تصور می‌کند قادر به حل تمام مشکلاتش است. غرور مهم بودن، غرور شجاعت، غرور درستی و عدالت، غرور آزادی مطلق، یعنی حساسیت زیاد به بایدها، نبایدها و مقرراتی بودن در جامعه.