غفلت از پرورش شخصیت و توانمندی‌های اجتماعی: یک گلوگاه ساختاری در نظام آموزش‌وپرورش ایران

به نام آن‌که جان را فکرت آموخت
چراغ دل به نور جان برافروخت

نظام‌های آموزشی نوین دیگر به انتقال صرف دانش نظری بسنده نمی‌کنند؛ بلکه رسالت اصلی خود را در پرورش انسان‌های توانمند، خلاق، مسئولیت‌پذیر و دارای مهارت‌های اجتماعی مؤثر تعریف می‌کنند. در این میان، یکی از ضعف‌های اساسی آموزش‌وپرورش ایران، نادیده‌گرفتن تربیت شخصیت و توانمندی‌های اجتماعی دانش‌آموزان است.

در مدارس ایران، تمرکز اصلی همچنان بر یادگیری محتواهای نظری و موفقیت در آزمون‌های استاندارد باقی مانده است. این در حالی است که مهارت‌هایی نظیر هوش هیجانی، ارتباط مؤثر، تفکر انتقادی، حل مسئله، خودآگاهی، کار تیمی و تاب‌آوری، در برنامه درسی رسمی جایگاه کمرنگی دارند یا به‌کلی مغفول مانده‌اند.

دلایل و ابعاد این کاستی

۱. ساختار متمرکز و سنتی برنامه درسی

نظام درسی ایران انعطاف‌پذیری کمی برای تلفیق آموزش‌های شخصیت‌محور در اختیار معلمان می‌گذارد. کتاب‌های درسی و محتوای آموزشی بر دانش نظری متمرکزند و عملاً فرصت چندانی برای رشد اجتماعی و هیجانی دانش‌آموزان فراهم نمی‌آورند.

2. فرهنگ ارزشیابی آزمون‌محور

نظام ارزشیابی به‌شدت بر امتحانات کتبی و حافظه‌محور اتکا دارد و در نتیجه، معلمان و دانش‌آموزان را از پرداختن به رشد شخصیت، مهارت‌های ارتباطی و اجتماعی بازمی‌دارد.

3. فقدان آمادگی معلمان در این حوزه

معلمان برای ایفای نقش‌های چندگانه به‌ویژه مربی‌گری و پرورش مهارت‌های غیرشناختی آماده نمی‌شوند. در فرآیند تربیت معلم، تأکید عمدتاً بر انتقال دانش درسی است نه بر توسعه مهارت‌های روانی-اجتماعی.

4. شکاف میان مدرسه و زندگی واقعی

در حالی که جهان امروز به شهروندانی نیاز دارد که بتوانند در محیط‌های اجتماعی و شغلی با همکاری، انعطاف‌پذیری و هوش هیجانی بالا عمل کنند، مدارس ایران عمدتاً دانش‌آموزانی پرورش می‌دهند که برای مواجهه با مسائل واقعی زندگی و کار آمادگی کافی ندارند.

جمع‌بندی

برای همگام‌شدن با تحولات جهانی و تربیت نسلی توانا برای زندگی در دنیای امروز، نظام آموزش‌وپرورش ایران نیازمند بازنگری عمیق در رویکردها، محتوای آموزشی و فرآیند ارزشیابی خود است.

بدون گنجاندن مهارت‌های زندگی، رشد شخصیت و آموزش‌های اجتماعی در هسته برنامه‌های درسی، همچنان فارغ‌التحصیلانی خواهیم داشت که در آزمون‌های رسمی موفق ولی در عرصه‌های واقعی زندگی ناتوان‌اند.

پیمان مهتابی

گروه ۲۱(۴۰۲)

رشته:آموزش ابتدایی(کارشناسی)

دانشگاه امام جعفر صادق(ع)بهبهان

خلاصه مقاله بررسي و مقايسه پيشرفت تحصيلي و مهارت هاي اجتماعي دانش آموزان كلاسهاي چندپايه و عادي در

در اين مقاله اشاره شده است كه بيشتر روستاهاي كشورهاي در حال توسعه جهان، مانند اندونزي، هند، بنگلادش، كلمبيا، مكزيك، زئير و ... در راستاي نظام آموزشي چندپايه حركت مي نمايند. البته قابل ذكر است بعضي از كشورهاي توسعه يافته مانند آمريكا، كانادا، انگلستان، آلمان، هلند و ... نيز براي جوامع روستايي خودشان، اقدام به برگزاري كلاس هاي چندپايه نموده اند. آنها به جهت اينكه روستاهاي مورد اقدام اين كشورها از بابت قلّت جمعيت، نسبت به اين مهم اقدام كرده اند اما با اين تفاوت كه در نحوه آموزش براي اين كلاس ها از شيوه هاي نوين تدريس و فرصت هاي برابر آموزشي استفاده كرده اند.

ادامه نوشته